Jordan Henryk
Jordan Henryk – ur. 23.07.1842 w Przemyślu, zm. 18.05.1907 w Krakowie; lekarz, ginekolog. Studia medyczne odbył we Wiedniu, a następnie w Krakowie (1863-1867). W 1867 wyjechał przez Berlin do Nowego Jorku. Poznał funkcjonowanie szkół medycznych w USA oraz Wielkiej Brytanii. 22.01.1870 uzyskał dyplom doktorski Wydziału Medycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego. W Wiedniu ukończył studia z położnictwa. Pracował jako asystent przy katedrze położnictwa i ginekologii Maurycego Madurowicza. W 1874 zaczął samodzielną pracę. W 1881 uzyskał stopień docenta. Wykładał zagadnienia dotyczące położnictwa i diagnostyki chorób kobiecych. W tym samym roku został powołany na prezesa Krakowskiego Towarzystwa Lekarskiego oraz został wybrany do Rady Miejskiej Krakowa. W 1888 zainicjował powstanie Towarzystwa Opieki Zdrowia w Krakowie. W 1890 uzyskał stopień profesora nadzwyczajnego położnictwa i ginekologii na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jagiellońskiego. Propagował nowe metody leczenia oraz zasady profilaktyki przeciwgnilnej. Interesował się problematyką higieny społecznej oraz zdrowotnej wychowania młodzieży. Od 1895 do 1902 był posłem na Sejm Krajowy. Od 1899 dzięki jego zaangażowaniu w szkołach średnich powstawały gabinety lekarskie, a także wprowadzono obowiązkowe lekcje gimnastyki. Aktywnie działał w Towarzystwie Nauczycieli Szkół Wyższych. W latach 1888-1889 założył fundację w Krakowie na Błoniach „Park Miejski dra Henryka Jordana”. Park miał nowatorski charakter. Liczył ok. 17 morgów. Był przeznaczony dla młodzieży na gry, zabawy i gimnastykę na świeżym powietrzu. Wstęp dla młodzieży szkolnej w dni powszednie był bezpłatny, dla rzemieślniczej w niedziele i święta. W parku funkcjonował stały nadzór lekarski. Oparte na zasadach parku ogrody jordanowskie powstawały w kolejnych latach na ziemiach polskich stając się ważnym elementem opieki otwartej nad dziećmi i młodzieżą. W 1900 utworzył na Zjeździe Przyrodników i Lekarzy Polskich w Krakowie sekcję wychowania fizycznego. Tego samego roku powołał Towarzystwo Samopomocy Lekarzy. Ze środków z składek oraz darów wspierała rodziny lekarskie oraz lekarzy po ukończeniu 60 roku życia nienadających się do pracy.
Źródła: S. Ciechanowski, Jordan Henryk [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. XI, Wrocław – Warszawa – Kraków 1964-1965; Jordan Henryk [w:] Polski wkład w przyrodoznawstwo i technikę: Słownik polskich i związanych z Polską odkrywców, wynalazców oraz pionierów nauk matematyczno-przyrodnicznych i techniki, red. B. Orłowski, t. 2, Warszawa 2015; B. Łuczyńska, Fenonem Henryka Jordana – naukowa, lekarze, społecznika, propagatora prawa dziecka do ruchu i rekreakcji, Kraków 2002; H. Smarzyński, Dr Henryk Jordan: pionier nowoczesnego wychowania fizycznego w Polsce, Kraków 1958.
