Janasz Aleksander
Janasz Aleksander – ur. 9.10.1851 w Płochocinie k. Błonia, zm. 4.07.1930 w Dańkowie; inżynier, pionier uprawy roślin i nasiennictwa. Studiował na Politechnice w Berlinie-Charlottenburgu. Po odbyciu praktyk w Płochocinie w 1878 kupił majątek Dańków k/Grójca. Skupił się na pracy nad uprawą roślin (pszenica ozima, burak cukrowy, żyto ozime). Dokonywał odpowiedniej selekcji pszenic z polskich, brytyjskich, francuskich i północno-amerykańskich odmian. Jako pierwszy na ziemiach polskich w latach 1880-1881 dokonał krzyżowania dwóch najlepszych roślin pszenicy odmiany „Puławianka”. Doświadczenie przyczyniło się do pozyskania nowego gatunku „Dańkowska Selekcyjna”. Ten gatunek był główną odmianą pszenicy ozimej sianej na ziemiach Królestwa Kongresowego. W 1887 prowadził krzyżowanie międzyodmianowe pszenic. Celem było wybranie gatunku, który będzie miał najlepsze zastosowanie gospodarcze. Rezultatem krzyżowań było utworzenie nowej odmiany pszenicy ozimej „Dańkowska Sztywnosłoma”. Kolejne krzyżowania dały odmianę „Dańkowska Graniatka”. Była to najczęściej siana odmiana w okresie międzywojennym. W latach 1913-1928 uzyskał kolejne odmiany „Dańkowska Idealna” oraz „Graniatka Zachodnia”. Od 1902 prowadził też badania nad krzyżówkami odmian żyta ozimego. Uzyskał odmianę „Dańkowskie Selekcyjne”. Kolejne badania dotyczyły uprawy buraka cukrowego. Po raz pierwszy zwrócił uwagę na wartości genetyczne odmian, stawiając je wyżej niż wartości pojedynczych korzeni. Badania te przyniosły uzyskanie nowego gatunku „AJ 1” ze szczególnie dużą zawartością cukru. Nasiona tego gatunku eksportowano do krajów europejskich. Odmiana ta w pełni zaspokajała zapotrzebowanie ówczesnych cukrowni. Za swoje osiągnięcia otrzymał w 1928 nagrodę „Grand Prix” ma Powszechnej Wystawie Krajowej w Poznaniu. Doświadczenie praktyczne łączył z wiedzą teoretyczną. Jego najważniejsza praca to Zasada równoległości przy ocenie wyników doświadczeń zbiorowych (1895) – pierwsze opracowanie z zakresu rolnictwa doświadczalnego w Polsce. Był założycielem i prezesem Związku Zawodowego Polskich Hodowców i Wytwórców Nasion (1919-1930).
Źródła: J. Fiedziuszko, Janasz Aleksander [w:] Słownik Biograficzny Techników Polskich, z. 2, Warszawa 1992; E. Kostecki, Sylwetki i fakty, „Gazeta Cukrownicza” 1936 nr 29/30/31; E. Kostecki, Ś. p. Aleksander Janasz, „Gazeta Cukrownicza” 1930, nr 29; W. Mierzecka, Aleksander Janasz – twórca polskich odmian zbóż i buraków cukrowych, „Rolniczy Magazyn Elektroniczny” 2006, nr 14 https://cbr.gov.pl/rme-archiwum/2006/rme14/rme.php?strona=49 [dostęp: 16.10.2019].
