Grycz Józef
Grycz Józef – ur. 11.12.1890 w Zebrzydowicach, zm. 23.10.1954 w Warszawie; bibliotekarz, organizator nowoczesnego bibliotekarstwa polskiego. Studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim, na Uniwersytecie w Berlinie oraz na Uniwersytecie we Wiedniu, gdzie uzyskał stopień doktora filologii germańskiej (1915). Wolontariusz (1916), następnie pracownik Biblioteki Jagiellońskiej (1922) oraz krakowskiej księgarni S. A. Krzyżanowskiego (od 1917). Właściciel „Księgarni Podhalańskiej” w Zakopanem (1920-1922), sprzedanej następnie przedsiębiorstwu Gebethner i Wolff. Dyrektor Biblioteki Kórnickiej (od 1928), inicjator czasopisma „Pamiętnik Biblioteki Kórnickiej”. Radca Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego i referent bibliotek naukowych (1930). Pomysłodawca uchwalenia ustawy bibliotecznej, organizacji bibliotek uniwersyteckich, tworzenia sieci bibliotek naukowych oraz kształcenia programowego bibliotekarzy. Autor wielu rozporządzeń normujących prawne funkcjonowanie bibliotek. Ogłosił instrukcję dotyczącą zasad katalogowania w polskich bibliotekach (1934), opracował reguły dotyczące m.in. postępowania z drukami zbędnymi (8.03.1935) oraz scalania czasopism cząstkowych (20.06.1936). Podczas II wojny światowej uczestnik tajnego nauczania w warszawskim Gimnazjum Zgromadzenia Kupców oraz rejestrator strat bibliotek polskich. Tłumacz w Zarządzie Miasta Warszawy i kierownik tzw. II Oddziału Biblioteki Państwowej. Podczas tzw. „akcji pruszkowskiej” kierował ewakuacją zbiorów bibliotecznych po powstaniu warszawskim (1944/1945). Po wojnie współautor dekretu o bibliotekach i opiece nad zbiorami bibliotecznymi (17.04.1946). Dyrektor Naczelnej Dyrekcji Bibliotek (1946-1949), organizator i wicedyrektor Biblioteki Narodowej w Warszawie (1949). Autor m. in. O polskie przepisy katalogowania (1924), Przewodnik dla korzystających z bibliotek oraz spis dzieł pomocniczych (1925), Historia bibliotek w zarysie (1949).
Źródła: J. Baumgart, Józef Grycz (1890-1954) na tle bibliotekarstwa polskiego, „Roczniki Biblioteczne” 1987, r. 31, z. 1; D. Grabowska, Józef Grycz – twórca przepisów katalogowania, „Z badań nad książką i księgozbiorami historycznymi” 2012, nr 6; B. Horodyski, Józef Grycz, Warszawa 1955; A. Mężyński, Józef Grycz (1890-1954) organizator polskiego bibliotekarstwa, Warszawa 2020; M. K. Miszczuk, Działalność Alodii i Józefa Gryczów w świetle ich spuścizny rękopiśmiennej, „Z badań nad książką i księgozbiorami historycznymi” 2011, t. 5; W. Pociecha, Józef Grycz. Człowiek i dzieło, „Pamiętnik Biblioteki Kórnickiej” 1995, nr 5; H. Więckowska, I. Treichel, Grycz Józef [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. IX, Wrocław 1960; T. Zarzębski, Uwagi nad życiem Józefa Grycza, w 40 rocznicę śmierci, „Przegląd Biblioteczny” 1995, nr 1.
