Gruber Henryk

Gruber Henryk – ur. 13.02.1892 w Sokalu, zm. 20.01.1973 w Buenos Aires; bankowiec,  pionier nowoczesnego oszczędzania. Absolwent Akademii Eksportowej w Wiedniu. Pracownik m.in. Towarzystwa Ubezpieczeniowego „Der Anker” w Wiedniu (1913-1914). Służył w Legionach Polskich (1914-1918). Brał udział w walkach m.in. pod Laskami, Jastkowem, Kostiuchnówką, nad Styrem. Pracował w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych (1918-1920), przechodząc poszczególne szczeble zatrudnienia od pomocnika sekretarza do radcy ministerialnego. Tworzył regulacje dotyczące branży ubezpieczeniowej, autor projektu ustawy o obowiązkowym ubezpieczeniu od ognia (1919). Następnie zatrudniony w Ministerstwie Skarbu, wicedyrektor Urzędu Nadzoru nad Zakładami Ubezpieczeń (1920). W 1923 uzyskał doktorat z prawa na Uniwersytecie Jagiellońskim. Dyrektor Państwowego Urzędu Kontroli Ubezpieczeń (1923-1929), prezes Pocztowej Kasy Oszczędności (1928-1934), która przejęła akcje Polskiego Biura Podróży „Orbis” (1933). Inicjator założenia Banku Polska Kasa Opieki SA i prezes rady nadzorczej (1929-1939). Optował za rozwojem rodzimego przemysłu zbrojeniowego i zwiększaniem nakładów na wojsko. Zwolennik teorii Johna Maynarda Keynesa i wprowadzenia interwencjonizmu państwowego w polskiej gospodarce. Wspierał turystykę krajową i międzynarodową. Popularyzator polityki nowoczesnego oszczędzania w bankach i nabywania polis ubezpieczeniowych. Kierowany przez niego bank brał czynny udział w rozwoju inwestycji w Polsce, m. in. m.in. budowie Centralnego Okręgu Przemysłowego. Prezes Centralnego Komitetu Oszczędnościowego RP oraz Polskiego Instytutu Współpracy z Zagranicą. W 1936 powołany na członka Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów. Członek Rady Głównej Towarzystwa Rozwoju Ziem Wschodnich. Przebywając na emigracji (od 1939) pełnił funkcję prezesa Banco Polaco – Polskiej Kasy Opieki w Buenos-Aires (od 1942).

Źródła: Archiwum Akt Nowych, Ministerstwo Skarbu, sygn. 801, k. 2, 3, 22, 30, 39; T. Bernadzikiewicz, Udział państwa w spółkach handlowych, Warszawa 1938; H. Gruber, Wspomnienia i uwagi. 1892‑1942, Londyn 1968; Z. Landau, J. Tomaszewski, Bank Polska Kasa Opieki S.A. 1929-1989, Warszawa 1991; Organizacje gospodarcze. Związek Wielkich Fabryk Wódek Gatunkowych. „Gazeta Handlowa” 1928, nr 62; W. Sudnik, Wspomnienia Prezesa PKO, „Kwartalnik Historyczny” 1972, z. 1; B. Wąsowski, Zarys działalności Polskiego Biura Podróży „Orbis” w latach 1923-1939 [w:] 50 lat działalności Orbisu, red. B. Wąsowski, Warszawa 1973; Za współpracę w uzdrowieniu waluty polskiej. „Gazeta Lwowska” 1925, nr 42.