Grochmalicki Jan
Grochmalicki Jan – ur. 24.03.1883 w Błażowej, zm. 15.04.1936 w Poznaniu; zoolog, embriolog. W okresie od 1902 do 1906 studiował biologię na Uniwersytecie Lwowskim, w latach 1906-1908 medycynę na Wydziale Lekarskim tego uniwersytetu. Po ukończeniu studiów został asystentem w latach 1906-1914 w Instytucie Zoologii Uniwersytetu Lwowskiego. 31.03.1908 zdobył stopień doktora filozofii w zakresie zoologii na podstawie dysertacji Badania nad regeneracją soczewki ocznej u ryb. W latach 1913-1917 należał do zarządu Muzeum im. Dzieduszyckich i pełnił w nim funkcję sekretarza. 24.06.1914 uzyskał stopień doktora habilitowanego w zakresie zoologii i embriologii na podstawie pracy Przyczynki do historii rozwoju układu krwionośnego u ryb kostnoszkieletowych. W czasie I wojny światowej dołączył do Legionu Wschodniego, a po jego rozwiązaniu służył w armii austriackiej. Uczestniczył w obronie miasta w czasie bitwy o Lwów (1918-1919). W 1919 przeniósł się do Poznania, aby objąć Zakład Zoologiczny na nowo powołanym Uniwersytecie Poznańskim. Od 1919 do 1936 prowadził wykłady z systematyki bezkręgowców, faunistyki oraz hydrobiologii. 1.04.1919 został profesorem zwyczajnym zoologii na Wydziale Filozoficznym. Nad Jeziorem Kierskim założył stację hydrobiologiczną, w której prowadzono badania naukowe. Przez rok był redaktorem naczelnym czasopisma „Kosmos” (1924). Z jego inicjatywy rozpoczęto budowę domu akademickiego oraz domu studenckiego Wydziału Rolniczo-Leśnego na Sołaczu. W latach 1926-1928 przez dwie kadencje był rektorem Uniwersytetu Poznańskiego, a w okresie od 1928 do 1929 pełnił funkcję prorektora. Od 1929 był członkiem Polskiej Akademii Umiejętności. Jednym z jego osiągnięć naukowych było odkrycie nowych gatunków polskiej fauny: małżoraczków i innych skorupiaków. Był też członkiem Państwowej Rady Ochrony Zabytków Przyrody oraz pierwszy prezesem Polskiego Oddziału Międzynarodowego Towarzystwa Ochrony Żubra. Ze Szwecji sprowadził do Puszczy Białowieskiej żubry, doprowadzając do odbudowy populacji tego gatunku. Wspierał też ochronę fauny Tatr i zabytkowego parku w Tuhanowiczach. Był autorem wielu publikacji z zakresu embriologii, systematyki i faunistyki małżoraczków i mięczaków.
Źródła: A. Wr., Grochmalicki Jan Gabriel [w:] Słownik biologów polskich, red. S. Feliksiak, Warszawa 1987; G. Brzęk, Grochmalcki Jan Gabriel [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. VIII, Wrocław-Kraków-Warszawa 1959-1960; A. Dzięczkowski, Grochmalicki Jan Gabriel [w:] Wielkopolski słownik biograficzny, Warszawa-Poznań 1983; A. Dzięczkowski, Jan Grochmalicki [w:] Poczet rektorów Almae Matris Posnaniensis, red. T. Schramm, Poznań 2016; M. Kutrzeba, N. Kroemeke, Znani Błażowiacy, http://www.biblioteka.blazowa.net/index.php/tmzb/90-jan-gabriel [dostęp: 20.10.2019]; A. Śródka, Uczeni Polscy XIX-XX stulecia, t. 1, Warszawa 1994.
