Gorczyński Władysław

Gorczyński Władysław – ur. 19.03.1879 w Bramkach, zm. 25.06.1953 w Poznaniu; klimatolog, meteorolog. Studiował nauki przyrodnicze na Cesarskim Uniwersytecie Warszawskim. W 1902 ukończył naukę i wyjechał do na studia uzupełniające z meteorologii na Uniwersytecie w Montpellier. Po uzyskaniu stopnia doktora nauk fizycznych w 1904 powrócił do Warszawy. W 1910 stworzył pracownię meteorologiczną Towarzystwa Naukowego Warszawskiego. W 1919 uzyskał stopień doktora habilitowanego na Uniwersytecie Warszawskim. Organizator i w latach 1919-1926 pierwszy dyrektor Państwowego Instytutu Meteorologicznego. Prowadził wówczas badania dotyczące porównań temperatury i ciśnienia powietrza w Polsce i innych krajach europejskich. Dokonał próby przedstawienia nowych izoterm Polski, krajów europejskich i całego świata. Następne jego badania były prowadzone w różnych częściach świata, m.in. w Afryce północnej, Meksyku, na francuskiej Riwierze. Dokonał odkrycia okresów słabnięcia promieniowania, które były wynikiem obecności dużej ilości pyłów wulkanicznych. W 1923 po raz pierwszy przedstawił spadek promieniowania w widmie czerwonym pomiędzy szerokościami geograficznymi przedzwrotnikowymi a strefą równikową. Zbudował i skonstruował przyrządy aktynometryczne (do badania promieniowania słonecznego), np. spektrograf przeznaczony do robienia zdjęć w podczerwonej części widma słonecznego, solarymetr (w 1927 zastosował w nim termostat Molla). W 1934 stworzył własny system klasyfikacji klimatów w miejsce podziału Köppena¬.W 1937 przeprowadził się do Gdyni i zajął badaniem klimatu wybrzeża Morza Bałtyckiego. W 1939 jako delegat Polskiej Akademii Umiejętności wyjechał na Kongres Międzynarodowej Unii Geodezyjno-Geofizycznej do Waszyngtonu. W Stanach Zjednoczonych wykładał na wielu uniwersytetach. Prowadził badania klimatu Florydy oraz Kalifornii. W USA przebywał do 1947. Powrócił do Polski i został kierownikiem Katedry Meteorologii i Klimatologii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Jego najważniejsze prace: O systemie dziesiętnym podziału klimatów kuli ziemskiej z zastosowaniem do Europy (1934), Nowe izotermy Polski, Europy i kuli ziemskiej (1918).

Źródła: Działalność naukowa prof. Władysława Gorczyńskiego i jej kontynuacja: sympozjum w Uniwersytecie Mikołaja Kopernika, Toruń 16-17 czerwca 1993: streszczenia referatów, red. G. Wójcik, K. Marciniak, Toruń 1993; Radioelektronicy polscy, http://sp2put.pl/radioelektronicy/gorczynski_wj.htm [dostęp: 21.10.2019]; A. Śródka, Uczeni Polscy XIX-XX stulecia, t. 1, Warszawa 1994; A. Śródka, Wspomnienia pośmiertne: Władysław Gorczyński (1879-1953), „Rocznik Towarzystwa Naukowego Warszawskiego” 1983.