Goetel Walery
Goetel Walery – ur. 14.04.1889 w Suchej, zm. 6.11.1972 w Krakowie; geolog, taternik. Twórca podstaw sozologii jako nauki dotyczącej ochrony przyrody, inicjator tworzenia parków narodowych, m. in. Babiogórskiego, Tatrzańskiego i Pienińskiego. Autor Planu 5-letniego rozbudowy nauk geologiczno-poszukiwawczych w Polsce. Specjalista z zakresu stratygrafii, geologii regionalnej i mineralogii ogólnej. Uczestnik wyprawy na Transkaukaz, autor mapy geologiczno-naftowej i badacz złóż ropy naftowej na obszarze Gruzji. Absolwent studiów geologicznych i paleontologicznych na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz na Uniwersytecie Wiedeńskim. Stopień doktora uzyskał na Uniwersytecie w Wiedniu (1913), docenta geologii na Uniwersytecie Jagiellońskim (1918). Asystent w Gabinecie Geologicznym UJ (od 1913). Uczestnik prac komisji i przewodniczący Głównego Komitetu Plebiscytowego Spisko-Orawskiego. Profesor nadzwyczajny geologii i paleontologii w Akademii Górniczej w Krakowie (1920), następnie profesor zwyczajny (1922). Kierownik Katedry Geologii Ogólnej i Paleontologii (1920-1925), Katedry Geologii Ogólnej (1925-1956) oraz Katedry Geologii (1956-1961). Dziekan Wydziału Górniczego (1930-1934). Prorektor (1937-1939) i rektor Akademii Górniczej (1939-1945, 1945-1951). Twórca Wydziału Geologiczno-Mierniczego i Wydziału Geologiczno-Poszukiwawczego. Przyczynił się do rozszerzenia nazwy uczelni do Akademii Górniczo-Hutniczej i nadania jej imienia Stanisława Staszica (1947). Organizator zespołu „Zagadnienia Ochrony Zasobów Przyrody i Zabezpieczenia Trwałości Użytkowania Surowców” w ramach Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Współorganizator Kongresu Nauki Polskiej, Akademickiego Związku Sportowego. Autor ponad 250 prac. Członek m.in.: Polskiej Akademii Nauk, Union Internationalepour la Protection de la Nature w Brukseli.
Źródła: Archiwum Akt Nowych, Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, sygn. 2646, k. 28-31, 39-43, 49, 58, 89; S.W. Alexandrowicz, Walery Goetel (1889-1972), „Rocznik Polskiego Towarzystwa Geologicznego” 1973, z. 4; A. Bolewski, Walery Goetel, sylwetki naukowe członków PAN, „Nauka Polska” 1961, nr 2; J. W. Dobrowolski, Pokłosie prekursorskich inicjatyw Prof. W. Goetla jako wielka a niewykorzystana w pełni szansa [w:] XXV lat Szkoły Ochrony i Inżynierii Środowiska im. Walerego Goetla, Kraków 2017; A.S. Kleczkowski, Walery Goetel (1889-1972), „Technika Poszukiwań Geologicznych” 1973, z. 45-46; E. Konieczna, Ziemskie wędrówki, nauki o ziemi w Akademii Górniczo-Hutniczej, Kraków 2020; A. Rymont, Pionier sozologii. Walery Goetel (1889-1972), geolog i ekolog, „Dziennik Polski” 2007, nr 40; Z. Wójcik,Walery Goetel 1889-1972, „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki” 1973, nr 2; Z. Wójcik, Walery Goetel, rektor trudnych czasów Akademii Górniczo-Hutniczej, Kraków 2009.
