Gayczak Kazimierz
Gayczak Kazimierz – ur. 21.11.1872 w Bielsku, zm. 4.12.1933 w Warszawie; inżynier, elektryk. Absolwent Szkoły Przemysłowej w Bielsku. Asystent budowy maszyn w Szkole Przemysłowej w Bielsku. W 1893 udał się za granicę. Został członkiem Towarzystwa Elektrycznego „Helios” w Kolonii. Zajmował się budową prądnic jednofazowych i wyłączników wysokiego napięcia. Został kierownikiem budowy nowej elektrowni miejskiej wraz z instalacją sieci kablowej i przyłączami domowymi w Dreźnie, następnie powrócił do centrali przedsiębiorstwa do działu budowy elektrowni. W 1897 wyjechał do Sankt Petersburga, gdzie pracował nad budową elektrowni. Przeprowadził wiele badań doświadczalnych z urządzeniami wysokiego napięcia. W 1897 przybył do Warszawy. Został kierownikiem biura instalacyjnego „Helios”. Wiedzę teoretyczną pogłębił na Politechnice w Darmstadt. Został zatrudniony na stanowisku inżyniera w spółce „Siemens i Halskie” w Sankt Petersburgu, później objął kierownictwo oddziału firmy „Schuckert & Co” w Łodzi. Odpowiadał za montaż instalacji elektrycznych w wielu łódzkich fabrykach. W 1904 został kierownikiem budowy, a później kierował eksploatacją Elektrowni Miejskiej w Krakowie. Pełniąc funkcję dyrektora unowocześnił i rozbudował elektrownię wraz z siecią miejską. Stworzył schematy elektrowni okręgowych przy kopalniach węgla kamiennego w Jaworznie, Tenczynku, Sierszy Wodnej. W latach 1910-1911 w technicznych czasopismach niemieckich przedstawił zagadnienia dotyczące taryf elektrycznych. W 1911 został skierowany przez przedsiębiorstwo Vereinigte Elektrizitäts-Aktiengesellschaft do stworzenia szczegółowego schematu elektrowni okręgowej w Sierszy Wodnej o mocy początkowej 4000 KW. Inwestycja zakończyła się w 1913. W latach 1913-1916 zbudował innowacyjną elektrownię o mocy 8000 kW w Małobądzu koło Będzina w Dąbrowskim Zagłębiu Węglowym. Do 1924 pełnił tam funkcję dyrektora. W 1919 był jednym z inicjatorów założenia Związku Elektrowni Polskich. W 1930 został prezesem tej organizacji. W 1924 otrzymał nominację na dyrektora technicznego Siła i Światło SA.
Źródła: Z. Białkiewicz, Inż. Kazimierz Gayczak – jeden z „ojców” założycieli SEP, „Śląskie Wiadomości Elektryczne” 1998, nr 2; Historia, http://www.sep.katowice.pl/page/7/6 [dostęp: 31.03.2022]; A. Łupienko, W stronę systemu. Infrastruktura techniczna dziewiętnastowiecznego miasta na przykładzie Galicji, Łódź 2021; J. Samujłło, Gayczak Kazimierz [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. VII, Kraków 1948-1958; Zespół elektrowni miejskiej w Krakowie, https://dnidziedzictwa.pl/zespol-elektrowni-miejskiej-w-krakowie/ [dostęp: 31.03.2022].
