Garbowski Tadeusz
Garbowski Tadeusz – ur. 15.06.1869 w Złoczowie, zm. 9.01.1940 w Sachsenhausen; zoolog, filozof, literat, pionier badań psychologii i obyczajów zwierząt. W 1886 rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie Lwowskim, które ukończył w 1890. Następnie przeprowadził się do Wiednia, gdzie studiował filozofię i nauki przyrodnicze (zoologię). Po ukończeniu studiów został asystentem w Instytucie Zoologii. W 1892 w Trieście badał życie fauny morskiej. Gromadził owady w Istrii i Alpach. W 1893 uzyskał stopień doktora na podstawie dysertacji o faunie motyli w Galicji. 9.06.1894 został powołany na naukowego współpracownika Oddziału Zoologicznego Cesarsko-Królewskiego Narodowego Muzeum Przyrodniczego w Wiedniu. Od 1.11.1896 był asystentem w Instytucie Zoologii i Anatomii Porównawczej. W roku 1895/1896 pracował w Instytucie Anatomicznym Uniwersytetu Wiedeńskiego. Badał embriologię porównawczą kręgowców i człowieka. W 1897 uzyskał stopień doktora habilitowanego. Pracował w stacjach biologicznych m. in.: w Neapolu, Roscoff. W 1898 przeprowadził się do Krakowa.15.11.1903 został mianowany profesorem nadzwyczajnym. W 1911 został kierownikiem Katedry Filozofii Przyrody Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Jagiellońskiego. Otrzymał również tytuł profesora nadzwyczajnego w dziedzinie filozofii. W swoich badaniach naukowych zajmował się faunistyką (motylami, chrząszczami skorupiakami), anatomią porównawczą, embriologią, anatomią i filogenezą zwierząt, a także psychologią zwierząt i filozofią. W nowatorski sposób starał się powiązać filozofię z przyrodoznawstwem. W 1926 założył pierwszy w Polsce Zakład Psychogenetyczny, w którym zajmował się badaniem psychologii oraz obyczajów zwierząt. W roku akademickim 1924/1925 był dziekanem Wydziału Filozoficznego. Był członkiem Komisji Fizjograficznej Polskiej Akademii Umiejętności i przewodniczącym Sekcji Zoologicznej. 31.08.1935 przeszedł na emeryturę, lecz nadal prowadził badania dotyczące psychologii zwierząt. Angażował się w prace kierowane przez Zakład Psychogenetyki. 6.09.1939 został aresztowany wraz z innymi profesorami uczelni, a następnie zesłany do obozu koncentracyjnego w Sachsenhausen.
Źródła: I. S. Fiut, Tadeusz Garbowski – sylwetka twórcy świeckiej filozofii z przełomu XIX/XX wieku, „Forum Myśli Wolnej” 2012, nr 54. M. Kociuba, Tadeusz Garbowski i filozofia jednorodności, „Zagadnienia filozoficzne w nauce”, R. 36, 2005; R. J. W, Garbowski Tadeusz [w:] Słownik biologów polskich, S. Feliksiak, Warszawa 1987; R. J. Wojtusiak, Garbowski Tadeusz [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. VII, Kraków 1948-1958.
