Galicyjskie Towarzystwo Gospodarskie we Lwowie

Galicyjskie Towarzystwo Gospodarskie we Lwowie – organizacja gospodarcza wspierająca rozwój rolnictwa założona we Lwowie 6.06.1845 na zjeździe ziemian polskich. Pierwszym prezesem został Leon Sapieha. Organizacja zrzeszała ziemian i oficjalistów. W kolejnych latach dołączyli przedsiębiorcy oraz dzierżawcy. Od końca XIX w. należeli do niej również zamożni chłopi. Towarzystwo prowadziło działalność w Galicji Wschodniej. Upowszechniało nowoczesne metody gospodarstwa wiejskiego, organizowało kursy rolnicze (ogrodnicze, mleczarskie, weterynaryjne) oraz wykłady. W miastach aranżowano wystawy, w trakcie których propagowano nowinki techniczne z Europy Zachodniej. Zakładano stacje zarodowe, organizowano import rasowego bydła. W latach 1846-1862 wydawano „Rozprawy C. K. Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarskiego”, w których prezentowano sprawozdania i protokoły z działalności. 27.06.1852 powołano sekcje leśną. Początkowo składała się z 6 członków. Od 1853 do 1855 ukazywało się czasopismo „Rozprawy Sekcyi Leśniej C. K. Towarzystwa Gospodarskiego Galicyjskiego”. W 1849 z inicjatywy towarzystwa powstała pierwsza w Galicji szkoła rolnicza w Łopuszce. W 1856 utworzono średnią Szkołę Rolniczą w Dublanach. W pierwszych latach działalność była finansowana ze składek członkowskich, od 1868 dotowana przez rząd austrowęgierski i władze autonomiczne Galicji. W 1868 struktura towarzystwa została zdecentralizowana. Powołano oddziały terenowe wraz z odrębnymi władzami. W ich skład weszli: prezesi, członkowie komitetów oraz delegaci oddziałów powiatowych. Na czele stał komitet, nad którym nadzór sprawował prezes. W 1870 organizacja miała 23 oddziały i 1775 członków. W latach 1867-1914 i 1916-1939 wydawała fachowe czasopismo „Rolnik”. W 1913 towarzystwo miało 32 oddziały oraz 5 638 członków. W latach 1917-1918 ukazywał się „Miesięcznik Sadowniczo-Ogrodniczy”. Od 1919 działało jako Towarzystwo Gospodarskie Wschodniej Małopolski. W 1922 przejęte przez Małopolskie Towarzystwo Rolnicze. Organizacja zakończyła działalność w 1939.

Źródło: B, Dobrianski, Z historii szkolnictwa zawodowego w Galicji Wschodniej (druga połowa XIX w. do 1914 r.) [w:] Galicja i jej dziedzictwo. T. 3. Nauka i oświata, red. A. Meissner, J. Wyrozumski, Rzeszów 1995; S. Kieniewicz, Adam Sapieha i Galicyjskie Towarzystwo Gospodarskie w przededniu Powstania Styczniowego (1860-1862), „Ziemia Czerwińska” 1936, z. 1; T. Łopuszański, Pamiętnik c. k. Galicyjskiego Towarzystwa Gospodarskiego 1846-1894, Lwów 1894; P. Przybytek, Prasowa działalność wydawnicza Krakowskiego Towarzystwa Gospodarczo-Rolniczego w latach 1850-1862, „Zeszyty Prasoznawcze” 2013, nr 3; A. Szwarc, Galicyjskie Towarzystwo Gospodarskie [w:] Encyklopedia historii gospodarczej Polski do 1945 roku, t. 1, Warszawa 1981.