Fabryka Maszyn Górniczych „Niwka”
Fabryka Maszyn Górniczych „Niwka” – jedna z najstarszych fabryk maszyn górniczych na ziemiach polskich. Zlokalizowana w Sosnowcu w dzielnicy Niwka. Powstała na bazie utworzonych w 1833 zakładów hutniczych (zakłady henrykowskie), których inicjatorami byli Maurycy Kossowski, Jacek Lipski i Antoni Klimkiewicz. Huta funkcjonowała do 1844. Rozebrano ją w 1860, w 1864 teren przejął Christian Gustaw von Kramst. Stworzył na miejscu dawnych zakładów Odlewnię Żelaza Warsztaty Mechaniczne „Niwka”. Produkowano pompy i piece kuchenne, pierwsze maszyny górnicze oraz dokonywano remontów parowozów. Celem była obsługa kopalń znajdujących się w posiadaniu G. von Kramsta. W 1891 warsztaty zostały sprzedane Towarzystwu Kopalń i Zakładów Hutniczych Sosnowieckich SA i następnie zmodernizowane. Powstały nowoczesne hale produkcyjne wyposażone w tokarki, strugarki i frezarki. Warsztaty dzieliły się na wydział obróbki mechanicznej, wydział konstrukcji stalowych, ślusarnię, odlewnię, stolarnię, modelarnię i kuźnię. Zakłady produkowały maszyny do obróbki metalu, przesuwalnie wagonów oraz podnośniki i pompy. Zatrudnienie wynosiło wówczas ok. 200 osób. Podczas I wojny światowej zakład funkcjonował pod rządami okupanta. Po 1918 fabryka przestała funkcjonować, lecz wznowiła działalność w 1921 jako Centralne Zakłady Mechaniczne. Przeszły kolejną modernizację. Odnowiono hale produkcyjne oraz zakupiono nowoczesny sprzęt. Produkcja obejmowała pompy, przenośniki kopalniane i klatki wydobywcze. W 1938 wartość produkcji zakładu osiągnęła kwotę 2 mln zł. Zatrudnienie wyniosło ok. 370 robotników. Po 1939 przejęty przez Główny Urząd Powierniczy Wschód. Od 1942 należał do Prussische Bergwerks und Hutten – A G. Preussag. Produkcję dostosowano do potrzeb III Rzeszy. Po wojnie zakład uległ nacjonalizacji jako część Zjednoczenia Fabryk Maszyn i Sprzętu Górniczego. Od 1951 funkcjonował pod nazwą Wytwórnia Maszyn Górniczych „Niwka”. Do lat 70. zwiększył powierzchnie produkcyjną dwukrotnie. W latach 80. przeszedł poważną przebudowę: powiększono halę montażową, postawiono magazyny oraz zakupiono nowy sprzęt produkcyjny. Od 1980 firma zmieniła nazwę na Fabryka Maszyn Górniczych „Niwka” w Sosnowcu. W 1994 stała się spółką akcyjną. Produkty były eksportowane do Afryki, Ameryki Południowej, Chin, Hiszpanii, Węgier i Francji.
Źródła: Sosnowiec. Obraz miasta i jego dzieje, T. 1-2, red. A. Barciak, A. T. Jankowski, Sosnowiec 2016; M. Załęski, Fabryka Maszyn Górniczych „Niwka” jedną z najstarszych fabryk w Sosnowcu, https://twojezaglebie.pl/fabryka-maszyn-gorniczych-niwka/, (dostęp 3.10.2022).
