Elektryfikacja kolei
Elektryfikacja kolei – zespół działań organizacyjnych i technicznych, których celem było wprowadzenie trakcji elektrycznej na liniach kolejowych. Pierwsze plany elektryfikacji kolei pojawiły się już pod koniec XIX wieku. Prof. Roman Podoski w latach 20. rozpowszechniał zalety stosowania trakcji elektrycznej w transporcie kolejowym. W 1919 utworzona została międzyministerialna komisja do studiów nad elektryfikacją kolei w Polsce. W 1922 komisja zalecała przeprowadzenie budowy trakcji elektrycznej na następujących trasach: Warszawa – Kraków, Warszawa – Dęblin – Radom – Dąbrowa Górnicza, Kraków – Lwów oraz Kraków – Zakopane. Plan zakładał rozpoczęcie procesu budowy trakcji od warszawskiego węzła kolejowego. W 1925 rozpoczęto budowę Elektrycznej Kolei Dojazdowej na trasie od Warszawy do Grodziska Mazowieckiego o rozstawie normalnotorowym. W 1927 prace zostały ukończone. Linia ta obsługiwała wyłącznie ruch pasażerski podmiejski. Należała do przedsiębiorstwa Siła i Światło SA. Na trasie zastosowano napięcie tramwajowe 600 V (stosowane do 2016). W okresie od 1932 do 1934 zostały zbudowane przedłużenia do Włoch (obecna dzielnica Warszawy) oraz Milanówka. Budowa trakcji elektrycznej rozpoczęła się od Warszawskiego Węzła Kolejowego. 15.12.1936 na liniach Polskich Kolei Państwowych rozpoczęły kursowanie pierwsze pociągi elektryczne na trasach Warszawa – Pruszków i Warszawa – Otwock. 22.05.1937 otwarto kolejną trasę Pruszków – Grodzisk – Żyrardów, 15.12.1937 – Warszawa – Mińsk Mazowiecki. W trakcie elektryfikacji zastosowano napięcie 3000 V (stosowane do dnia dzisiejszego). Pierwsze lokomotywy zostały kupione w brytyjskiej fabryce Metropolitan Vickers w 1936. Otrzymały oznaczenia El101 oraz El102. Zakupiono również całą dokumentację oraz wyposażenie do samodzielnej budowy czterech lokomotyw w Chrzanowie. W następnym roku zbudowano kolejne maszyny, tym razem w Zakładach Mechanicznych w Poznaniu, gdzie otrzymały oznaczenia serii El201, El202, El203, El204. Dalsze plany elektryfikacji przerwał wybuch II wojny światowej. Łącznie udało się zelektryfikować ok. 149 km linii kolejowych.
Źródła: J. Grzelak, 55 lat Elektrycznej Kolei Dojazdowej Warszawa-Grodzisk Mazowiecki, „Trakcja i Wagony” 1983, nr 4-5; D. Keller, Centralna Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych w Warszawie [w:] Dzieje Kolei w Polsce, red. D. Keller, Rybnik 2012; M. Pisarski, Koleje Polskie 1842-1972, Warszawa 1974; S. Plewako, Elektryfikacja PKP [w:] Elektryfikacja PKP na przełomie wieków XX i XXI W siedemdziesiątą rocznicę elektryfikacji PKP, Warszawa 2006.
