Elektrownia na Zawodziu w Częstochowie

Elektrownia na Zawodziu w Częstochowie – Elektrownia wybudowana w Częstochowie w dzielnicy Zawodzie, na bazie Elektrowni miejskiej powstałej w 1882. Decyzję o powstaniu nowej elektrowni podjęto w 1917. Za realizację inwestycji odpowiedzialny był pracownik elektrowni śląskich, inż. elektryk Johannes Schmidt. Elektrownię wybudowano na gruntach miejskich nad Wartą. Pierwsze urządzenia zainstalowano w 1918. W 1923 powstała firma „Elektrownia w Częstochowie”, której większość udziałów posiadała belgijska spółka „Tramways et Electricite en Russie, Societe Anonyme”. Uprawnienia na zbyt energii elektrycznej na terenie miasta oraz budowę i eksploatację Elektrowni Okręgowej w Częstochowie-Zawodziu uzyskała w 1925. Budowę Elektrowni przy ul. Mirowskiej rozpoczęto w 1926. Od 1927 miasto zaopatrywane było w przemienny prąd trójfazowy. Inwestycja przyczyniła się do rozbudowy sieci elektrycznej. Powstały linie wysokiego napięcia łączące Częstochowę, Bełchatów, Radomsko i Piotrków Trybunalski. Częstochowę oświetlało wówczas już 800 lamp. Wzrost indywidualnego zużycia prądu w gospodarstwach domowych zainicjował produkcję radioodbiorników słuchawkowych. Do 1939 elektrownia posiadała wysoki komin, siłownię parową o mocy 23700 kW w turbogeneratorach oraz 10000 kW w kotłach. Wyposażona była w 8 kotłów parowych wodnorurkowych z powierzchnią ogrzewczą 300 m2 oraz rusztami wędrownymi łańcuchowymi. Opalanie kotłów następowało poprzez użycie miału węglowego 5600 cal. Sprowadzanego głównie z Zagłębia Dąbrowskiego. Miesięczne zużycie wynosiło 4 tys. T. Produkowała prąd trójfazowy o napięciu 6,3 kV, częstotliwości 50 Hz w urządzeniach o napędzie parowo-turbinowym. W 1939 elektrownia zatrudniała 167 osób, w tym robotników, inżynierów, techników oraz pracowników administracji. Podczas okupacji w elektrowni działała grupa konspiracyjna Związek Czynu Zbrojnego i organizowano pomoc dla wysiedleńców. Elektrownia została wyłączona z eksploatacji w 1963 i przekształcona w elektrociepłownię w 1968. Prąd wytwarzała do 1986. Dalsze modernizacje podjęto w latach 1999 i 2002. W 2004 zakończyła działalność.

Źródła: A. Gąsiorowski, Elektryczne oświetlenie Częstochowy w latach 1887-1927 (prąd stały), „Przegląd Elektrotechniczny” 2015, nr 4; A. Gąsiorowski, Historia elektroenergetyki częstochowskiej [w:] Zakład Energetyczny Częstochowa S.A., Stulecie Elektroenergetyki Częstochowskiej, Częstochowa 1996; A. Gąsiorowski, Oddział częstochowski Stowarzyszenia Elektryków Polskich 2001–2006. Organizacje techniczne i elektrotechniczne w kraju oraz rozwój elektrotechniki na Ziemi Częstochowskiej w XIX i XX wieku, Częstochowa 2006.