Chobrzyński Karol

Chobrzyński Karol – ur. 1.11.1809 w Brachowicach k. Zgierza, zm. 2.10.1883 w Paryżu; inżynier, wynalazca. Pochodził z polskiej rodziny szlacheckiej. Syn Ludwika Chobrzyńskiego (ekonom) i Józefiny Zamojskiej. Od 1826 uczeń Oddziału Rękodzielniczo-Chemicznego Szkoły Przygotowawczej do Instytutu Politechnicznego w Warszawie. Porucznik Legii Wołyńskiej podczas powstania listopadowego (1830-1831). Po powstaniu udał się na emigrację do Francji (Castres) i znalazł tam pracę w farbiarni. W 1834 przeniósł się do Paryża. Tam w 1836 ukończył École Centrale des Arts et Manufactures dzięki pomocy ze stypendium Alphonse’a Lavallée. Do 1837 pracował jako preparator w Katedrze Chemii. Zajmował się także projektowaniem doków w Hawrze. Od 1838 pracował nad utworzeniem nowej szwajcarskiej linii kolejowej w biurze projektowym Eugène’a Flachat. Pełnił funkcję przedstawiciela w hucie Abainville, następnie objął kierownictwo huty w Vierzon. Swoją pozycję wykorzystywał do pomocy rodakom w staraniu się o pracę w zakładzie. W 1841 został współzałożycielem Polskiego Towarzystwa Przyjaciół Przemysłu we Francji. Od 1845 pracownik służby mechanicznej kolei Paryż-St. Garmain, od 1846 inżynier, następnie główny inspektor Kompanii Kolei Północnej. Wynalazca krat schodkowych do palenisk kotłów lokomotyw (1855). Patent umożliwiał opalanie parowozów węglem kamiennym zamiast mazutem. Oficjalna nazwa wynalazku to grille à gradines de Chobrzynski i zyskała złoty medal na wystawie w Paryżu. Od 1878 kraty powszechnie były stosowane we francuskich lokomotywach. W 1855 uzyskał obywatelstwo francuskie, posiadał także pozwolenie władz carskich na odwiedzanie ziem polskich. Podczas pobytów w ojczyźnie publikował teksty naukowe do „Przeglądu Technicznego”. Prezes emigracyjnego Instytutu Czci i Chleba, członek Rady Szkoły Wyższej Polskiej na Montparnasse, której celem było przygotowywanie kandydatów do studiów na uczelniach we Francji.

Źródła: Karol Chobrzyński [...] zasnął w Bogu dnia 2-go Października 1883 r. w 74-ym r. życia [...], Kraków 1883; B. Konarska, Emigranci polscy na studiach technicznych we Francji w latach 1832-1848, „Kwartalnik Historii Nauki i Tachniki” 1978, nr 23; B. Konarska, Polskie drogi emigracyjne 1832–1848, Warszawa 1986; B. Orłowski, Osiągnięcia inżynierskie Wielkiej Emigracji, Warszawa 1992; A. J. Rodkiewicz, Pierwsza politechnika polska, 1825–1831, Kraków–Warszawa 1904; J. Skowronek, Cmentarz Polski w Montmorency, Warszawa 1986.