Bumar
Bumar – przedsiębiorstwo przemysłu zbrojeniowego założone w 1938 w Gliwicach-Łabędach. W latach 1938-1940 trwała budowa nowoczesnej stalowni martenowsko-elektrycznej. W czasie II wojny światowej zbudowano halę stalowni, 5 hal produkcyjnych, halę wydziału remontowego. W 1945 wyposażenie fabryki zostało zdemontowane i wywiezione do ZSRR. W okresie od 1946 do 1947 była filią huty „Pokój” z Rudy Śląskiej. Zbudowano w niej m. in. elementy przęseł dla mostu Poniatowskiego w Warszawie. W 1948 powołano zakład inwestycyjno-remontowy, którego celem było przeprowadzenie inwestycji na terenie gliwickiego zakładu. Od 1951 przedsiębiorstwo działało jako Zakłady Mechaniczne im. J. Stalina. Fabryka produkowała czołgi, ciągniki rolnicze, artyleryjskie, żurawie. W latach 1951-1956 zbudowano czołg średniej konstrukcji na bazie licencji z ZSRR T-34-85. W 1954 na bazie licencji i dokumentacji z ZSRR zbudowano ciągnik gąsienicowy o mocy 37 KM Mazur D-35. W 1956 dokonano zmiany nazwy na Zakłady Mechaniczne „Łabędy” w Gliwicach. Od 1958 rozpoczęto produkcję koparek. Pierwszym modelem była KU-1206. W 1974 w wyniku zmian organizacyjnych powstał Kombinat Urządzeń Mechanicznych „Bumar-Łabędy” skupiający firmy z całego kraju. W 1979 gliwicka fabryka jako jedna z pierwszych w kraju wprowadziła komputerowe sterowanie planowaniem produkcji. W latach 80. XX wieku średnie zatrudnienie w całym kombinacie wyniosło 12,5 tys. pracowników. W 1993 w wyniku komercjalizacji powołano samodzielne oddziały, centra, wydziały. Od 1.07.1993 firma funkcjonowała jako Zakłady Mechaniczne „Bumar-Łabędy” SA. W 2002 wyodrębniono z przedsiębiorstwa Zakład Produkcji Specjalnej „Bumar-Łabędy”, który zajął się produkcją wozów bojowych. W 2010 został ponownie włączony do przedsiębiorstwa. W 2013 podpisano umowę z brytyjską firm BAE System na produkcję podzespołów do czołgu CF-90 BEA System. W 2014 przejęty przez Polską Grupę Zbrojeniową. Wykonawca modernizacji pojazdów: Leopard 2A4, T-72, PT-91, wozów zabezpieczenia technicznego WZT-2 i WZT-3. Producent m.in. czołgów T-72M1 „Jaguar”, PT-91A „Twardy” i modułowego pancerza reaktywnego ERAWA. W 2023 BUMAR przekazał armii 14 zmodernizowanych do wersji 2PL czołgów Leopard.
Źródła: Bumar Łabędy będzie produkował części do brytyjskiego czołgu CF-90, https://biznes.gazetaprawna.pl/artykuly/707878,bumar-labedy-bedzie-produkowal-czesci-do-brytyjskiego-czolgu-cf-90.html [dostęp: 21.02.2022]; Historia Zakładów Mechanicznych „Bumar-Łabędy” S.A., https://archive.is/NtKU [dostęp: 21.02.2022]; A. Kiński, Pierwsze T-72 zmodyfikowane w Łabędach przekazane wojsku, „Wojsko i Technika”, 2019, nr 12; R. Muczyński, MSPO2020: Wojsko pokazało Leoparda 2PL i T-72M1R, https://milmag.pl/mspo2020-wojsko-pokazalo-leoparda-2pl-i-t-72m1r/ [dostęp: 21.02.2022]; Pancerny Bumar. 55 lat Zakładów Mechanicznych Bumar-Łabędy S.A., red. W. Gargała, Gliwice 2006; Z. Szydelski, Zarys historii polskich ciągników rolniczych, Warszawa 2014; Zgoda UOKiK na przejęcie kolejnych spółek przez Pegaza, https://web.archive.org/web/20140821020750/http://www.defence24.pl/news_zgoda-uokik-na-przejecie-kolejnych-spolek-przez-pegaza [dostęp: 21.02.2022].
