Budryk Witold
Budryk Witold – ur. 24.02.1891 w Białymstoku, zm. 18.11.1958 w Krakowie; inżynier. Studiował w Instytucie Górniczym w Sankt Petersburgu. W wyniku wybuchu I wojny światowej przerwał studia. Pracował w kopalniach węgla kamiennego Milowice, Mortimer i Niwka (Sosnowiec). Kształcenie kontynuował na Wydziale Inżynierii Politechniki Lwowskiej, a następnie na Politechnice Warszawskiej. W 1922 podjął studia geologiczno-górnicze na Wydziale Górniczym Akademii Górniczej w Krakowie. 2.06.1924 ukończył studia z tytułem inżyniera górniczego. Rozpoczął pracę jako kierownik robót górniczych w kopalni węgla kamiennego „Modrzejów” w Sosnowcu. W 1928 obronił pracę doktorską Ruch podsadzki płynnej w rurociągach zamulaniowych. Był to pierwszy doktorat z dziedziny górnictwa. Rozpoczął pracę jako adiunkt w Zakładzie Górnictwa i Przeróbki Akademii. Badał technologię podsadzkową. Udoskonalił technikę rozwiązywania problemów z podsadzką płynną. W 1930 uzyskał stopień doktora habilitowanego na podstawie rozprawy Depresja cieplna. Stworzył nową teorię ruchu powietrza w kopalni na podstawie różniczkowego równania ruchu płynów, a także w oparciu o I i II zasadę termodynamiki. Po raz pierwszy uwzględnił wpływ temperatury na ruch powietrza. Jego poglądy przyczyniły się do opracowania naukowych zasad prowadzenia akcji przeciwpożarowych w kopalniach. W 1937 otrzymał tytuł profesora zwyczajnego. W czasie II wojny światowej aresztowany w ramach Sonderaktion Krakau. Przebywał w więzieniu we Wrocławiu, później w obozach koncentracyjnych w Sachsenhausen i Oranienburgu. W 1940 zwolniony wrócił do Krakowa. W 1945 utworzył na nowo Wydział Górniczy Akademii Górniczej w Krakowie i od 1945 do 1948 był jego dziekanem. Od 1952 kierownik Katedry Aerologii i Hydromechaniki Górniczej. Wspólnie z współpracownikami stworzył teorię ruchu skał będących w zasięgu eksploatacji górniczej. Stała się ona naukową podstawą wydobycia surowca znajdującego się w filarach ochronnych pod osiedlami i zakładami przemysłowymi. Wykonał pionierskie prace z zakresu prób węgla. W latach 1956-1958 był rektorem Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Dla upamiętnienia jego zasług kopalnia węgla kamiennego w Ornontowicach otrzymała w 1978 jego imię.
Źródła: 75-lecie pierwszego doktoratu AGH – Witold Budryk, red. S. Knothe, Kraków 2003; Dwudziestopięciolecie pracy naukowej Witolda Budryka [w:] Poczet Gwarków Śląskich, z. 10. Gwarek. Prof. W. Budryk. Katowice 2018; J. Markowski, Wstęp [w:] Poczet Gwarków Śląskich, z. 10. Gwarek. Prof. W. Budryk. Katowice 2018; A. Śródka, Uczeni polscy XIX-XX stulecia, t. 1, Warszawa 1994; A. J. Wójcik, Z. Wójcik, Budryk Witold [w:] Słownik polskich pionierów techniki, red. B. Orłowski, Katowice 1984; Z. Wójcik, Budryk Witold, https://gigancinauki.pl/gn/biogramy/83120,Budryk-Witold.html [dostęp: 10.11.2022].
