Budowa elektrowni wodnych
Budowa elektrowni wodnych – element polityki gospodarczej II Rzeczypospolitej na rzecz elektryfikacji kraju. Pierwsze plany budowy elektrowni wodnych pojawiły się wraz z końcem I wojny światowej. Już w 1920 rozpoczęto budowę zapory w Myczkowcach, jednak wobec problemów finansowych prace zostały ograniczone. W tej sytuacji powołano spółkę Towarzystwo Elektrownia Okręgowa na Sanie Spółka Akcyjna „Elektro-San” w Warszawie, która przejęła prawa i pozwolenia do budowy zakładu energetycznego, a także wyemitowała akcje w celu zebrania środków na kontynuację prac. Wybudowano część kanału i fundamenty elektrowni, ale brak funduszy wpłynął na przerwanie budowy w 1923. Do powstania kolejnego obiektu hydroenergetycznego wybrano rzekę Dunajec, znaną z częstych powodzi. Projekt opracował prof. Karol Pomianowski, lecz wielki kryzys wstrzymał dalsze prace. Wznowiono je w 1934 roku po kolejnej wielkiej powodzi. Projekt przygotowało Biuro Dróg Wodnych Ministerstwa Komunikacji na podstawie projektu Pomianowskiego. Rok później rozpoczęto budowę elektrowni wodnej w Rożnowie. Napełnianie wodą zbiornika zaczęło się już w okresie okupacji niemieckiej w 1941 i zakończyło dwa lata później. Wymiary zapory to 550 m długości, 9 m szerokości w koronie i 32,5 m wysokości. Elektrownia posiadała cztery turbiny o mocy 20 MW. W 1936 ukończono budowę elektrowni szczytowo-pompowej w Dychowie na rzece Bóbr o mocy 95 MW. Kolejny zakład powstał w tym samym roku na rzece Sole w Porąbce. Przy tej inwestycji zabrakło już czasu na dostarczenie turbiny oraz uruchomienie elektrowni. W 1938 rozpoczęto budowę kolejnej zapory wraz z elektrownią na Dunajcu w Czchowie. Budowę ukończono w 1948 roku. Ostatnia elektrownia planowana była w Solinie. Ministerstwo Komunikacji w 1936 roku utworzyło specjalny zespół, który miał wybrać miejsce do powstania zapory na Sanie. Miała zostać zlokalizowana na 325 km rzeki San. Wybuch II wojny światowej przerwał wszystkie prace. Elektrownie w Solinie i Myczkowcach miały dostarczać energię dla zakładów Centralnego Okręgu Przemysłowego.
Źródła: P. Grata, Centralny Okręg Przemysłowy [w:] Historia polskich okręgów i regionów przemysłowych, red. Ł. Dwilewicz, W. Morawski, t. 1, Warszawa 2015; Z. Kozicki, Zespół elektrowni wodnych Solina-Myczkowce Myczkowce 1920… 1956-1961 Solina 1960-1968, Zielonczyn 2011; Z. Kruczek, Jeziora Rożnowskie i Czchowskie: przewodnik turystyczny, Warszawa-Kraków 1986.
