Budowa elektrowni cieplnych
Budowa elektrowni cieplnych – ważny element polityki gospodarczej II Rzeczypospolitej na rzecz upowszechnienia elektryczności. Stopniowy proces elektryfikacji kraju wraz z budową elektrowni konwencjonalnych rozpoczął się z odzyskaniem niepodległości. W 1925 liczba elektrowni wynosiła 835, a w 1938 osiągnęła poziom 3198 o łącznej mocy 1,7 tys. MW (do liczby tej zaliczono elektrownie miejskie i przemysłowe). Początkowo najwięcej elektrowni było zlokalizowanych w Polsce Zachodniej (zwłaszcza na Śląsku). Jednak w związku z budową zakładów w ramach Centralnego Okręgu Przemysłowego wzrosło zapotrzebowanie na energię elektryczną. Wraz z budową Zakładów Azotowych w Mościcach zbudowano elektrownię fabryczną (opalaną węglem kamiennym i gazem ziemnym), a w 1938 zwiększono jej moc z 24,9 MW do 31,9 MW. Z elektrowni została zbudowana linia przesyłowa do Starachowic oraz do pobliskich miejscowości. Przeprowadzone inwestycje nie zaspokajały jednak zapotrzebowania na energię. Podjęto więc decyzję o budowie kolejnej elektrowni w Stalowej Woli, której planowana moc miała osiągnąć 40 MW. Jej zadaniem było przesyłanie prądu do Zakładów Południowych w Stalowej Woli, Wytwórni Amunicji w Majdanie-Nowej Dębie oraz planowanej huty aluminium w Stalowej Woli. Podpisano umowę na wykonanie zakładu z francuską firmą, a koszt zamierzonej inwestycji miał wynieść 14 mln zł. Założono również możliwość przesłania nadwyżek wyprodukowanej energii do innych planowanych zakładów przemysłowych. Zakład w Stalowej Woli został uruchomiony w 1939. W 1938 zawarto też umowę na budowę kolejnych elektrowni. Pierwsza o mocy 40 MW miała być zlokalizowana w Jawidzu koło Lublina. Druga o mocy 20 MW miała powstać w Strykowie w pobliży Starachowic. Jeszcze przed wybuchem wojny rozpoczęto prace przygotowawcze. Powstające elektrownie miały być opalane węglem kamiennym oraz gazem ziemnym, co wynikało ze względów strategicznych.
Źródła: P. Grata, Centralny Okręg Przemysłowy [w:] Historia polskich okręgów i regionów przemysłowych, red. Ł. Dwilewicz, W. Morawski, t. 1, Warszawa 2015; D. Garbacz, Stalowa Wola – duma Centralnego Okręgu Przemysłowego [w:] Sztafeta. Eugeniusz Kwiatkowski i Centralny Okręg Przemysłowy a współczesne procesy modernizacyjne na Podkarpaciu, red. P. Grata, Rzeszów 2015; M. Jaczewski, Energetyka w Polsce: historia, zabytki, współczesność, Bydgoszcz 2007.
