Bożek Józef
Bożek Józef – ur. 28.02.1782 w Bierach, zm. 21.10.1835 w Pradze; konstruktor, mechanik. W latach 1799-1802 uczęszczał do gimnazjum filologicznego w Cieszynie. Od 1803 do 1805 studiował mechanikę i matematykę w Wyższej Szkole Technicznej w Brnie. Przeprowadził się do Pragi. W 1806 pracował jako mechanik i zegarmistrz na Politechnice Praskiej. Zbudował zegar dla praskiego instytutu astronomicznego. Konstruował zegarki na rubinowych łożyskach. Pracując w Pradze stworzył 29 nowych mechanizmów. Zbudował m. in.: automatyczny warsztat tkacki, postrzygarkę sukna, maszynę do szlifowania zwierciadeł i protezy rąk oraz nóg. W 1810 złożył i uruchomił maszynę parową o mocy 16 KM zakupioną przez hrabiego Buquoy dla praskiej politechniki. Dzięki zdobytemu doświadczeniu stworzył prototyp silnika parowego według własnego pomysłu. Posiadał moc 20 KM. W 1815 ukończył projekt pojazdu poruszanego parą. 17.09.1815 zaprezentował swoją konstrukcję publiczności. Pojazd charakteryzował się drewnianym nadwoziem. Kocioł miedziany był zlokalizowany między przednimi kołami. Był opalany węglem kamiennym. Obsługa kotła wymagała zatrzymania pojazdu. Silnik dwucylindrowy został wmontowany wewnątrz pojazdu. Do rozprowadzania pary służyły tłokowe suwaki z konopnym uszczelnieniem. Kierowany był za pomocą drążka kierowniczego (rumpel). Mógł pomieścić 3 osoby. Była to pierwsza próba wykorzystania maszyny parowej do komunikacji w Europie. Stworzył łódź napędzaną maszyną parową. Pokaz nowego wynalazku odbył się 1.06.1817 na Wełtawie. Łódź miała 7 sążni długości oraz 9 stóp szerokości. Napęd stanowiły dwa koła łopatkowe. W trakcie prezentacji złodzieje ukradli mu środki przeznaczone na dalsze prace, których nie udało mu się już podjąć.
Źródła: L. Łakomy, Ilustrowana monografja województwa śląskiego, Katowice 1936; E. Michałowska-Walkiewicz, Józef Bożek – polski wynalazca, https://poland.us/strona,13,16390,0,jozef-bozek-polski-wynalazca.html [dostęp: 2.10.2022]; R. Ochman, Józef Bożek, zapomniany wynalazca śląski, „Zaranie Śląskie” 1931, z. 3/4; A. M. Rostocki, Poczet twórców motoryzacji, Warszawa 2009.
