Bank Handlowy w Łodzi SA
Bank Handlowy w Łodzi SA – pierwszy bank akcyjny w Łodzi, jeden z najważniejszych banków funkcjonujących na terenie Królestwa Polskiego. Powstał 7.08.1872. Założycielami byli Dawid Rosenblum i Ludwik Starkman. Celem było stworzenie banku, w którym można by było zaciągnąć wysokie pożyczki pod różnego rodzaju przedsięwzięcia przemysłowe i handlowe. Siedziba znajdowała się przy ul. Średniej w Łodzi. Działalność zainicjowana została przez szybko bogacących się łódzkich przedsiębiorców. Wśród nich najważniejszymi postaciami byli Karol Scheibler i Ludwik Grohman. Prezesem Banku w latach 1872-1881 był Karol Scheibler. Początkowo kapitał wynosił 1 mln rubli. Dzięki szybkiemu rozwojowi działalności banku w 1897 otwarto oddział w Warszawie. W kilka lat podobne placówki ulokowano również w Chełmie, Kielcach, Lublinie, Ostrowcu, Radomiu oraz Zamościu. Do 1899 obroty wyniosły ponad miliard rubli rocznie. Bank Handlowy w Łodzi stał się wówczas trzecim co do wielkości bankiem komercyjnym działającym w Królestwie Polskim. Nową siedzibą Banku od 1909 był pałac Juliusza Kunitzera zlokalizowany na rogu ulic Spacerowej i św. Benedykta. Działalność została zawieszona w latach 1914-1916, wznowiona w 1917. Bank poniósł kilkumilionowe straty na skutek wojny. Prezesem do 1913 był Edward Herbst, w latach 1913-1931 Adolf Biedermann. Od 1913 siedziba Banku została przeniesiona do nowo wybudowanego gmachu przy ul. Kościuszki 15. Po wojnie ponad połowa akcji znalazła się w rękach brytyjskich. Stało się tak poprzez oddanie przedwojennym wierzycielom akcji w zastaw. Bank nie przetrwał kryzysu lat 30. W 1931 ogłosił upadłość, dyrektor Władysław Grodowski i wicedyrektor Józef Kalinowski zostali aresztowani. W 1933 zaproponowano ugodę wierzycielom, jej przyjęcie spowodowało podniesienie upadłości. Warunkiem był m.in. zwrot 60% zobowiązań bez oprocentowania (30% gotówka, 30% akcje). Całkowita likwidacja banku nastąpiła w 1939.
Źródła: A. Jezierski, C. Leszczyńska, Historia Gospodarcza Polski, Warszawa 2003; W. Morawski, Słownik historyczny bankowości polskiej do 1939 roku, Warszawa 1998; B. Pełka, Kunitzer Karol Juliusz [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. XVI. Wrocław 1971; S. Pytlas, Łódzka burżuazja przemysłowa w latach 1864–1914, Łódź 1994; Statut Banku Handlowego w Łodzi Spółki Akcyjnej, Warszawa 1927.
