Badania nad budżetami rodzin
Badania nad budżetami rodzin – regularne badania prowadzone przez Główny Urząd Statystyczny od 1957 roku, służące określeniu poziomu dochodów i wydatków oraz tworzeniu wskaźników kosztów utrzymania rodzin. Pierwsze badania budżetów rodzinnych zostały przeprowadzone w dwudziestoleciu międzywojennym. Charakteryzowały się jednak nieregularnością oraz małym zasięgiem. W okresie II wojny światowej badań nie prowadzono. Przygotowane w latach 50. i 60. XX wieku analizy objęły tylko rodziny pracowników z czterech branż: górnictwa, hutnictwa, przemysłu maszynowego i włókienniczego. W latach 70. XX wieku zaprzestano badań branżowych. Zamiast nich zastosowano podejście terytorialne, które zakładało wybór gospodarstw domowych według województw z podziałem na miasto i wieś. Ten sposób badania nie obejmował jednak wszystkich gospodarstw domowych na terenie kraju. Badania były prowadzone przez urzędy statystyczne na terenie kraju. Nad całością badania czuwał Główny Urząd Statystyczny. Od roku 1993 wprowadzono nowy sposób analizy za pomocą tzw. metody reprezentacyjnej, która umożliwiała precyzyjne uogólnianie wyników. Dzięki temu uzyskane rezultaty stały się reprezentatywne w skali ogólnokrajowej. Głównym celem badań budżetów domowych było uzyskanie szczegółowych informacji o poziomie i strukturze wydatków, źródeł oraz wysokości dochodów gospodarstw domowych, poziomu spożycia podstawowych artykułów żywnościowych, wyposażenia w dobra trwałego użytku, warunków mieszkaniowych, a także wskazanie sfer zagrożenia ubóstwem. Pozyskane dane przyczyniają się do opracowania różnego rodzaju analiz warunków życia różnych grup gospodarstw domowych w określonych przedziałach czasowych. Rezultaty prowadzonych badań są wykorzystywane do m. in.: w przygotowaniu i wdrażaniu działań w zakresie polityki społecznej, obliczaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych, szacowaniu poziomu obciążenia podatkami czy diagnozowania poziomu ubóstwa. Ponadto wyniki badań służą tworzeniu wskaźników kosztów utrzymania rodzin, wykorzystywanych przez najważniejsze instytucje krajowe i międzynarodowe, np.: urzędy centralne, Narodowy Bank Polski, OECD, ONZ, Eurostat czy Bank Światowy. Coroczne efekty badań są też publikowane na stronie GUS i w publikacji Budżety gospodarstw domowych.
Źródła: 60 lat badania budżetów gospodarstw domowych, https://stat.gov.pl/infografiki-widzety/infografiki/60-lat-badania-budzetow-gospodarstw-domowych,66,1.html [dostęp: 28.02.2020]; M. Barlik, B. Lewandowska, K. Siwiak, Zeszyt metodologiczny. Badanie budżetów gospodarstw domowych, Warszawa 2018.
