Związek Pracy Obywatelskiej Kobiet

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Związek Pracy Obywatelskiej Kobiet – kobieca organizacja społeczna i polityczna związana z sanacją. Powstała w 1928 na zjeździe Demokratycznego Komitetu Wyborczego Kobiet jako Związek Państwowo-Twórczej Pracy Kobiet, który zmienił nazwę na Związek Pracy Obywatelskiej Kobiet. Na jego czele stanęła Zofia Moraczewska. Celem było włączenie kobiet do kampanii wyborczej przed wyborami do parlamentu. Związek popierał Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem. Podłoże ideopolityczne pokrywało się z państwowotwórczymi planami Józefa Piłsudskiego i postulatami feministycznymi. Hasło przewodnie ZPOK brzmiało „Państwo ponad wszystko”. Głównymi postulatami były: utrwalanie siły państwa poprzez krzewienie postaw obywatelskich (moralność, odwaga cywilna, poczucie odpowiedzialności, poszanowanie godności ludzkiej), rozwój Polski w kierunku mocarstwowym, zrównanie praw wszystkich grup narodowościowych w kraju, podnoszenie życia kulturalnego. ZPOK działał również na rzecz poprawy warunków pracy i demokratyzacji społeczeństwa poprzez dokształcanie kobiet w dziedzinie gospodarki i polityki. Postulował równouprawnienie kobiet, walcząc m. in. o prawo do pracy zarobkowej i zajmowanie stanowisk kierowniczych. Organizacja wydobywała i rozwijała twórcze zdolności kobiet, walczyła z „podwójną moralnością” i działała na rzecz ochrony matki i dziecka. By poznać organizacje i instytucje zajmujące się opieką społeczną, działaczki wyjeżdżały do Belgii, Francji i Niemiec. ZPOK współpracował z Towarzystwem Polek i Ligą Kobiet Polskich. Wydawał dwutygodnik „Praca Obywatelska” (1928-1939) oraz tygodnik „Prosta Droga” z dodatkiem „Życie Wsi” (1930-1939). W 1930 brał udział w pracy Komitetu Wyborczego Organizacji Kobiecych, który zyskał 9 mandatów. W 1932 ZPOK liczył 90 tys. członkiń. W 1934 Moraczewska zrezygnowała ze stanowiska przewodniczącej. Kobiety, które wystąpiły ze Związku stworzyły organizację Samopomoc Społeczna Kobiet z siedziba w Sulejówku. Ze względu na powiązanie polityczne, organizacja nie stworzyła silnego i jednolitego frontu kobiecego, ulegając rozłamowi. ZPOK zakończył działalność w 1939. Najaktywniejsze działaczki: Zofia Moraczewska, Zofia Daszyńska-Golińska, Halina Jaroszewiczowa, Leokadia Śliwińska, Bronisława Dłuska, Wanda Twardowa.

Źródła: J. Dufrat, W służbie obozu marszałka Józefa Piłsudskiego. Związek Pracy Obywatelskiej Kobiet (1928-1939), Kraków – Wrocław 2013; A. Frątczak, Kobiety wobec polityki – kobiety w polityce. Historia, realia, perspektywy, Kraków 2009; Deklaracja ideowa: przyjęta w dn. 30. IX 1934 r. przez Nadzwyczajny Walny Zjazd Delegatek Z.P.O.K., Warszawa 1934; D. Kałwa, Model kobiety aktywnej na tle sporów światopoglądowych. Ruch feministyczny w dwudziestoleciu międzywojennym [w:] Równe prawa i nierówne szanse. Kobiety w Polsce międzywojennej, red. A. Żarnowska, A. Szwarc, Warszawa 2000; K. Łozowska-Marcinkowska, Sprawy niewieście. Problematyka czasopism kobiecych Drugiej Rzeczypospolitej, Poznań 2010; M. Piwowarczyk, Działania Związku Pracy Obywatelskiej Kobiet na rzecz pomocy rodzinie, „Wychowanie w Rodzinie” 2013, nr 1.