Związek Kopalń Górnośląskich Robur Sp. z o. o.

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Związek Kopalń Górnośląskich Robur Sp. z o. o. – największe przedsiębiorstwo hurtowej sprzedaży węgla kamiennego w II Rzeczypospolitej z siedzibą w Katowicach (od 27.08.1939 w Warszawie). Spółka założona przez firmę Emanuel Friedländer Co. w 1921, w roku 1928 przekształcona w spółkę komandytową, której właścicielami zostali Aflred Falter (52% akcji), Franciszek Oppenheimer i Maria Anna von Goldschmidt Rotschildt (oboje 48%). Dzięki stworzonym przez władze państwowe ulgom dla firm inwestujących w porcie gdyńskim przedsiębiorstwo podpisało z Ministerstwem Przemysłu i Handlu w 1927 umowę dzierżawy nabrzeża portowego w Gdyni na okres 35 lat. Posiadało własne baseny węglowe oraz całą instalację do rozładunku węgla kamiennego (4 dźwigi do rozładunku i załadunku surowca). W 1927 spółka wraz z firmą Effco Emanuela Friedländera założyła Polsko-Skandynawskie Towarzystwo Transportowe „Polskarob” przeznaczone do obsługi eksportu węgla drogą morską do Skandynawii. Towarzystwo dysponowało własną flotą sześciu statków, tzw. rudowęglowców o łącznej ładowności 15 000 BRT (wszystkie o nazwie „Robur” z kolejnymi numerami). Związek Kopalń Górnośląskich Robur prowadził dystrybucję węgla z 18 polskich kopalń i był aktywnie zaangażowany w rozbudowę gdyńskiego portu. Zgodnie z wytycznymi Konwencji Węglowej przedsiębiorstwo zajmowało się sprzedażą węgla z następujących podmiotów gospodarczych: Rybnickiego Gwarectwa Węglowego, Gwarectwa „Charlotte”, Rudzkiego Gwarectwa Węglowego, Dyrekcji Kopalń i Hut ks. von Donnersmarcka w Świętochłowicach, Spółki „Wirek” oraz Gwarectwa „Waterloo”. W 1931 dokonano zmiany nazwy spółki na „Robur” – Związek Kopalń Górnośląskich Spółka Komandytowa w Katowicach. W 1932 z inicjatywy Związku Kopalń została założona spółka „Paliwo”, której głównym celem była sprzedaż węgla w wschodniej części kraju. Do 1939 Robur osiągał znakomite wyniki handlowe, a jego główny akcjonariusz stał się jednym z najbardziej wpływowych przemysłowców w państwie. Po zakończeniu II wojny światowej majątek spółki został przejęty przez państwo. Robur był jednym z największych i najbardziej innowacyjnych prywatnych przedsięwzięć gospodarczych międzywojennej Polski.

Źródła: Z. Bożek, Związek Kopalń Górnośląskich „Robur” – eksportowy potentat górnośląskiego węgla, „WUG: bezpieczeństwo pracy i ochrona środowiska w górnictwie” 2008, nr 6; J. Jaros, Tajemnice górnośląskich koncernów, Katowice 1988; J. Łazor, Import i eksport polskiego węgla w okresie międzywojennym [w:] Problemy energetyczne Polski część I: Surowce, red. A. Jarosz-Nojszewska, W. Morawski, Warszawa 2016; J. Popkiewicz, F. Ryszka, Przemysł ciężki Górnego Śląska w gospodarce Polski międzywojennej, Opole 1959.