Zrzeszenie Inteligencji Ludowej i Przyjaciół Wsi

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Zrzeszenie Inteligencji Ludowej i Przyjaciół Wsi – organizacja społeczna funkcjonująca w latach 1937-1939 z siedzibą w Warszawie. Powstała z inicjatywy obozu sanacyjnego i miała na celu prowadzenie działalności kulturalno-oświatowej wśród młodzieży na wsi. Kierownictwo objął Andrzej Galica, następnie w 1938 Franciszek Bujak. Statut Zrzeszenia został zarejestrowany 9.03.1937 w Warszawie. Organem prasowym był miesięcznik „Zagon”, wydawany od 1938. Na skutek rozwoju Zrzeszenia, wzrostu zainteresowania czasopismem, a poprawy sytuacji finansowej redakcji, decyzją Zarządu Głównego Zrzeszenia od 1939 „Zagon” był wydawany jako tygodnik. Zrzeszenie stanowiło centrum myśli agraryzmu i skupiało inteligencję pochodzenia chłopskiego o różnych przekonaniach politycznych. Wśród zadań Zrzeszenia znajdowało się organizowanie pomocy materialnej dla młodzieży chłopskiej, w szczególności ze szkół średnich, a także szkół wyższych. Środki Zrzeszenia przeznaczane były na niesienie pomocy finansowej niezamożnej, a utalentowanej młodzieży wiejskiej. Wśród działaczy Zrzeszenia znajdowali się: Wincenty Bryja (w latach 1938–1939 wiceprzewodniczący) oraz Franciszek Cikowski. Sieć organizacyjna Zrzeszenia obejmowała 150 powiatów. Zrzeszenie tworzyło bursy dla młodzieży (w Białymstoku, Łomży, Piotrkowie Trybunalskim), w 1938 powstał Fundusz Stypendialno-Zapomogowy celem wsparcia młodzieży uczęszczającej do szkół, przedsięwzięć kulturalno-oświatowych, w tym uniwersytetów ludowych. Fundusz Stypendialny Zrzeszenia 1.12.1938 objął zasięgiem pomocy łącznie 284 dziewcząt i chłopców. W okresie okupacji Zrzeszenie stanowiło podstawę do utworzenia konspiracyjnego Związku Pracy Ludowej „Orka”, z Wincentym Bryją na czele.

Źródła: M. Adamczyk, J. Gmitruk, Od Zrzeszenia Inteligencji Ludowej i Przyjaciół Wsi do Ludowego Towarzystwa Naukowo-Kulturalnego i Wszechnicy Świętokrzyskiej, Warszawa 2018; J. Borkowski, J. Kowal, Materiały źródłowe do historii polskiego ruchu ludowego, t. 3, Warszawa 1966; J. Hampel, Chłopów polskich drogi do demokracji, Kraków 2008; A. K. Kunert, Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939-1945, t. 1, Warszawa, 1987; Zrzeszenie Inteligencji Ludowej i Przyjaciół Wsi [w:] Wielka Encyklopedia PWN, t. 30, Warszawa 2005.