Zjednoczone Fabryki Związków Azotowych w Chorzowie i Mościcach

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Zjednoczone Fabryki Związków Azotowych w Chorzowie i Mościcach – największy kombinat chemiczny w międzywojennej Polsce powstały w 1933 w wyniku fuzji Państwowej Fabryki Związków Azotowych w Mościcach i Państwowej Fabryki Związków Azotowych w Chorzowie z inicjatywy Ignacego Mościckiego i Eugeniusza Kwiatkowskiego, występujący pod tą nazwą do 1939. W skład Zjednoczonych Fabryk Związków Azotowych wchodziła także fabryka „Azot” w Jaworznie. ZFZA stanowiły własność Skarbu Państwa. W 1938 stan zatrudnienia wynosił blisko 5 200 osób. W latach 1933-1938 zakłady produkowały chemiczne artykuły przemysłowe, w szczególności nawozy azotowe, m.in.: siarczan amonu, saletra wapniowa, kwas azotowy stężony i techniczny, amoniak skroplony. W ramach kombinatu działało Laboratorium Badawcze, które dysponowało pracowniami badawczymi, halami półtechnik, biblioteką naukową oraz biurem konstrukcyjnym. Ponadto funkcjonowała pracownia analityczna i wytwórnia katalizatorów. Laboratorium miało wpływ na postęp techniczny w fabryce, a prowadzone badania skutkowały uruchomieniem instalacji do syntezy metanolu oraz formaliny. W 1938 produkcja nowego nawozu azotowo fosforowego wyniosła blisko 750 ton. W czasie II wojny światowej zakłady nie uległy zniszczeniu, zostały rozbudowane przez okupanta niemieckiego. Po zakończeniu wojny zakłady wznowiły działalność, jednakże jako firmy państwowe: Zakłady Przemysłu Azotowego im. P. Findera w Chorzowie oraz Zakłady Azotowe im. F. Dzierżyńskiego w Mościcach. W 1991 Zakłady Azotowe w Chorzowie stały się jednoosobową spółką Skarbu Państwa, analogicznie Zakłady Azotowe w Tarnowie. W 2006 chorzowskie Zakłady Azotowe zostały przekształcone w Azoty-Adipol SA, a w 2013 zmieniły nazwę na Zakłady Azotowe Chorzów SA. Zakłady Azotowe w Tarnowie-Mościcach SA weszły w 2013 jako podmiot dominujący w skład Grupy Azoty SA.

Źródła: 100 lat Historii i doświadczenia, [1] (dostęp: 10.12.2019); Kalendarium historyczne, [2] (dostęp:10.12.2019); R. Lichwała, Historia techniczno-technologiczna Zakładów Azotowych w Tarnowie, „Chemik” 2012, nr 66; A. Zimowski, Historia polskiego przemysłu wielkiej syntezy chemicznej, Warszawa 1997; Zjednoczone Fabryki Związków Azotowych w Chorzowie i Mościcach [w:] Wielka Encyklopedia PWN, t. 30, Warszawa 2005.