Zjednoczenie Związków Spółdzielni Rolniczych Rzeczypospolitej Polskiej

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Zjednoczenie Związków Spółdzielni Rolniczych Rzeczypospolitej Polskiej – jeden ze związków polskiej spółdzielczości rolniczej z siedzibą w Warszawie. Jako zrzeszenie związków polskiej spółdzielczości rolniczej zostało założone w 1924 z inicjatywy Franciszka Stefczyka, zostało oparte na zasadach Raiffeisena. Prowadziło działalność instruktażową, propagandową i szkoleniową. Centralą finansową była Centralna Kasa Spółek Rolniczych. Organ prasowy stanowiło „Czasopismo Spółdzielni Rolniczych”. Zjednoczeniem kierowali kolejno Franciszek Stefczyk oraz Zygmunt Chmielewski. W skład Zjednoczenia wchodziły: Krajowy Patronat Spółdzielni Rolniczych we Lwowie, Związek Polsko-Śląskich Spółdzielni Raiffeisena w Katowicach, Związek Rewizyjny Polskich Spółdzielni Rolniczych w Warszawie, Związek Rewizyjny Spółdzielni Rolniczych w Krakowie, Związek Rewizyjny Spółdzielni Rolniczo-Handlowych we Lwowie, Związek Spółek Rolniczych na Księstwo Cieszyńskie w Cieszynie, Związek Rewizyjny Spółdzielni Rolniczych w Toruniu. Zjednoczenie działało na zasadach federalistycznych, należące do niego związki i centrale posiadały pełną suwerenność. W 1924 Zjednoczenie zrzeszało ogółem 2279 spółdzielni, w 1933 było to 11 762 spółdzielni z ok. 1,9 mln członków, wśród których znajdowali się chłopi mało- i średniorolni. Do działaczy Zjednoczenia należeli m.in.: Wacław Hulewicz, Albin Jura, Tadeusz Kłapkowski. Zjednoczenie zrzeszało 1855 spółdzielni oszczędnościowo-pożyczkowych (tzw. kas Stefczyka), 166 spółdzielni mleczarskich i 156 rolno-handlowych. Ponadto do Zjednoczenia należały m.in. spółdzielnie zakupu i zbytu bydła, jajczarskie, przetwórcze, spożywców. Na przełomie 1934 i 1935 Zjednoczenie weszło w skład Związku Spółdzielni Rolniczych i Zarobkowo-Gospodarczych Rzeczypospolitej Polskiej, łącząc się z Unią Związków Spółdzielczych w Polsce.

Źródła: M. G. Brodziński, Oblicza polskiej spółdzielczości wiejskiej: geneza - rozwój - przyszłość, Warszawa 2014; W. Rusiński, Zarys historii polskiego ruchu spółdzielczego. Część II 1918-1939, Warszawa 1980; H. Trocka, Zjednoczenie Związków Spółdzielni Rolniczych Rzeczypospolitej Polskiej [w:] Encyklopedia Historii Drugiej Rzeczypospolitej, red. A. Garlicki, Warszawa 1999; Zjednoczenie Związków Spółdzielni Rolniczych Rzeczypospolitej Polskiej [w:] Wielka Encyklopedia PWN, t. 30, Warszawa 2005.