Zakłady Hohenlohe SA

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Zakłady Hohenlohe SA – spółka górniczo-hutnicza należąca do kapitału niemieckiego, działająca na terenie Górnego Śląska w latach 1905-1946. Założona 1.04.1905 w Wełnowcu (dzisiejszej dzielnicy Katowic) przez księcia Christiana Hohenlohe, ulegała w kolejnych latach przekształceniom strukturalnym i własnościowym. Po podziale Górnego Śląska w 1921 roku spółka została podzielona na dwa przedsiębiorstwa: Zakłady Hohenlohe SA – prowadzące działalność w Polsce oraz Oehringen Bergbau AG – po stronie niemieckiej. W posiadaniu Zakładów znajdowało się wówczas 7 kopalń węgla kamiennego (Chassée-Fanny, Hohenlohe, Michał, Jerzy, Oheim – od 1922 pod nazwą Wujek, Max), 3 kopalnie rud cynku (m.in. w Szarleju), 2 huty cynkowe (Wełnowiec, Siemianowice) oraz fabryka brykietów przy kopalni „Wujek” (prowadziła działalność do 1930). Filiami holdingu były także: Spółka Akcyjna Czernickie Towarzystwo Węglowe i przedsiębiorstwo handlowe „Fulmen” (sprzedaż węgla). W 1924 kapitał akcyjny Zakładów Hohenlohe SA wynosił 24 250 tys. zł. Spółka dawała pracę ok. 10 000 osobom (1927). Przeprowadzona w 1924 przez polskie władze kontrola ujawniła zaniżanie dochodów firmy skutkujące stratami skarbu państwa. W jej efekcie dotychczasowy dyrektor spółki opuścił Polskę w obawie przed aresztowaniem, a nowym został Polak inż. Aleksander Ciszewski. Zmiana przyniosła zwiększenie zatrudnienia polskich pracowników na stanowiskach urzędniczych i ograniczenie nadużyć. Mimo tego w okresie międzywojennym nie udało się uniknąć dekapitalizacji holdingu za sprawą nadmiernych dywidend i odpisów amortyzacyjnych. Na mocy decyzji sądowej z 22.05.1939 Zakłady Hohenlohe znalazły się pod zarządem przymusowym państwa polskiego. Celem takiego posunięcia było niedopuszczenie do przejęcia części akcji zakładów przez Niemcy hitlerowskie (jako formalną przyczynę przejęcia wskazano niepłacenie podatków). W okresie II wojny światowej przedsiębiorstwo zostało zaanektowane przez koncern Reichswerke Hermann Göring, należący do państwa niemieckiego. W 1946 majątek spółki został znacjonalizowany i podzielony. Zakłady Hohenlohe SA były największym niemieckim przedsiębiorstwem prywatnym działającym na terenie Górnego Śląska.

Źródła: F. Biały, Zakłady Hohenlohe SA [w:] Encyklopedia historii gospodarczej Polski do 1945, t. 2, Warszawa 1981; M. Chmielewska, Kopalnie węgla kamiennego w Katowicach [w:] Dzieje górnictwa – element europejskiego dziedzictwa kultury, t. 3, red. P. P. Zagożdżon, M. Madziarz, Wrocław 2010; J. Jaros, Tajemnice górnośląskich koncernów, Katowice 1988; J. Popkiewicz, F. Ryszka, Przemysł ciężki Górnego Śląska w gospodarce Polski międzywojennej, Opole 1959.