Złamanie tajemnicy niemieckich maszyn szyfrujących

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Złamanie tajemnicy niemieckich maszyn szyfrujących – prace nad złamaniem szyfru Enigmy, najbardziej rozpowszechnionej maszyny szyfrującej w niemieckiej armii, rozpoczęto pod koniec lat dwudziestych. Oprócz polskich specjalistów, próby takie podejmowali Francuzi i Anglicy, jednak bez powodzenia. Z inicjatywy profesora Zdzisława Krygowskiego na życzenie Sztabu Głównego Wojska Polskiego w latach 1928-1929 w Poznaniu został zorganizowany kurs kryptologii dla studentów matematyki Uniwersytetu Poznańskiego, którzy biegle posługiwali się językiem niemieckim. Kurs trwał trzy lata. Zajęcia odbywały się dwa razy w tygodniu, ale nie były objęte tokiem studiów. Po zamknięciu kursu w Poznaniu powstała ekspozytura Biura Szyfrów Sztabu Głównego Wojska Polskiego. W 1932 wybrano trzech absolwentów studiów matematycznych (Marian Rejewski, Henryk Zygalski oraz Jerzy Różycki), którzy zostali oddelegowani do pracy w Biurze Szyfrów przy Sztabie Głównym w Warszawie. W grudniu 1932 z powodzeniem złamano szyfr niemieckiej maszyny. Do dokonania tego przełomowego odkrycia przyczyniło się zespolenie dwóch metod kombinatorycznych oraz probabilistycznych i reprezentacji grup symetrycznych. W kolejnych latach prowadzono dalsze prace nad rozpracowaniem kluczy szyfrowych. W 1934 dokonano rekonstrukcji kluczy do szyfrów. Po dostarczeniu kilku kopii Enigmy rozpoczęły się prace nad deszyfrowaniem depesz niemieckich. Niemieckie dowództwo z każdym rokiem udoskonalało swoje maszyny szyfrujące. Wobec tego poznańscy matematycy rozpoczęli prace nad stworzeniem nowych technik łamania szyfrów. W 1938 niemieccy kryptolodzy wprowadzili kolejne zmiany w metodzie szyfrowania Enigmy. Spowodowało to dezaktualizację dotychczasowych sposobów łamania kodów. W tym samym roku Rejewski zaprojektował specjalistyczne urządzenie (tzw. bombę), którego celem miała być automatyzacja procesu deszyfracji kodu Enigmy. Urządzenie to wyszukiwało wszystkie 17575 pozycji wirników Enigmy. W 1939 Sztab Główny WP podzielił się wiedzą polskich kryptologów z przyszłymi aliantami z Francji i Anglii. Wybitne osiągnięcie polskich matematyków okazało się jednym z ważnych czynników zwycięstwa aliantów w II wojnie światowej.

Źródła: H. Ćwięk, Przeciw Abwehrze, Warszawa 2001; M. Grajek, Enigma. Bliżej prawdy, Poznań 2007; M. Grajek, Z Enigmą w tle [w:] Złamanie szyfru Enigma. Poznański pomnik polskich kryptologów, red. S. Jakóbczyk, J. Stokłosa, Poznań 2007; M. Jaroszewska, J. Musielak, Matematycy poznańscy 1919-1939 [w:] Złamanie szyfru Enigma. Poznański pomnik polskich kryptologów, red. S. Jakóbczyk, J. Stokłosa, Poznań 2007.