Wolszczan Aleksander

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Wolszczan Aleksander – radioastronom, fizyk, odkrywca. Ur. 29.04.1946 w Szczecinku. Absolwent Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu (1969). Od 1974 przebywał na stażu w Instytucie Maxa Plancka ds. Radioastronomii w Bonn. W 1975 uzyskał stopień doktora. W 1982 wyjechał do USA. Pracował w Cornell University. Prowadził badania w Obserwatorium Arecibo, za pomocą największego teleskopu na świecie, mającego średnicę ponad 300 m. Odkrył kilka pulsarów, czyli gwiazd neutronowych, szybko obracających się niewielkich obiektów kosmicznych (średnica ok 15 km), będących pozostałościami po wybuchu supernowych. W 1991 A. Wolszczan i Dale A. Frail prowadzili obserwacje pulsara PSR 1257+12 w gwiazdozbiorze Panny, czego skutkiem było odkrycie pierwszego pozasłonecznego układu planetarnego. Sygnały radiowe wysyłane przez pulsar świadczyły o obecności 3 planet krążących wokół niego. Odkrycie zaprezentowano w 1992, publikacja ukazała się w „Nature” pt. „A planetary system around the millisecond pulsar PSR1257+12”. Badania pulsarów zapoczątkowały dynamiczny rozwój badań nad planetami pozasłonecznymi. Od 1992 profesor astronomii i astrofizyki na Uniwersytecie Stanowym w Pensylwanii. W l. 1998-2008 wykładowca Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. W 2005 razem z Maciejem Konackim odkrył czwartą planetę obserwowanego układu. Od 2007 współpracował z grupą polskich astronomów pod kierownictwem prof. Andrzeja Niedzielskiego. Celem było przeprowadzenie badań teleskopem Hobby-Eberly (HET). Grupa odkryła ponad 20 planet pozasłonecznych, m.in. HD 117092. Laureat nagrody Bratrice M. Tinsley przyznawanej przez American Astronomical Society w 1996. Uznany za autora jednego z 15 fundamentalnych odkryć z dziedziny fizyki („Nature” 1999) oraz za jednego z 25 odkrywców wszech czasów („Astronomy”). Wielokrotnie nominowany do Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki.

Źródła: P. Cieśliński, Wolszczan odkrył czwartą planetę, [1] (dostęp: 09.09.2019); Profesor Aleksander Wolszczan laureatem Medalu Bohdana Paczyńskiego, [2] (dostęp 8.02.2020); Wolszczan Aleksander [w:] Encyklopedia Polski, Kraków 1996