Wierzbicki Andrzej

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Wierzbicki Andrzej – ur. 7.06.1877 w Chawie (Rosja), zm. 11.02.1966 w Warszawie; działacz gospodarczy, polityk, inżynier. Ukończył Petersburski Państwowy Instytut Technologiczny. W l.1903-1912 pracował w Rosyjskim Towarzystwie Dróg Elektrycznych i Oświecenia Elektrycznego, był też sekretarzem Towarzystwa Fabrykantów w Petersburgu. W 1912 przeniósł się do Warszawy stając się jednym z animatorów rozwoju krajowego przemysłu. Członek zarządu Towarzystwa K. Rudzki i S-ka, konsultant Towarzystwa Handlowo-Przemysłowego Ł. J. Borkowski; kierował Towarzystwem Przemysłowców Królestwa Polskiego. W czasie I wojny światowej działał w Centralnym Komitecie Obywatelskim, Radzie Głównej Opiekuńczej i Kole Międzypartyjnym; od 1918 w Radzie Stanu. Był współtwórcą Związku Niezależności Gospodarczej, organizacji która niepodległość polityczną łączyła z niezależnością ekonomiczną. W 10.1918 wszedł do rządu Józefa Świeżyńskiego jako minister przemysłu i handlu. W 1919 został członkiem Komitetu Narodowego Polskiego w Paryżu; podczas konferencji wersalskiej stał na czele polskiej delegacji ekonomicznej. Pomysłodawca, od 1919 dyrektor, a od 1932 prezes Centralnego Związku Polskiego Przemysłu, Górnictwa, Handlu i Finansów „Lewiatan”. Twórca i wydawca „Przeglądu Gospodarczego”. W czasie wojny 1919-1920 powołał Komitet Pomocy Społecznej przy Ministerstwie Spraw Wojskowych i zorganizował Komitet Przemysłowy na Potrzeby Armii. Zwolennik gospodarki liberalnej, przeciwstawiał się ideom etatystycznym. W 1926 został prezesem Komisji Opiniodawczej przy Komitecie Ekonomicznym Rady Ministrów, od 1932 stał na czele Centralnego Zarządu Przemysłu Polskiego, w l. 1928-1939 był radcą Izby Przemysłowo-Handlowej w Warszawie, współpracownik Czesława Klarnera. Członek m.in. Rady Banku Handlowego w Warszawie S.A. (1918-1920, 1928-1949), Rady Banku Polskiego (1928-1932). Ideowo i organizacyjnie związany z endecją. Poseł na sejm w l. 1919-1927 i 1935-1938. W 09.1939 członek Komitetu Obrony Warszawy. Okupację spędził w kraju; więzień Pawiaka i Montelupich. Po 1945 zajmował się zagospodarowaniem Ziem Odzyskanych. Autor m.in.: Idea i taktyka gospodarcza (1928), Zagadnienie etatyzmu i neoetatyzmu w Polsce (1929), Program gospodarczy Lewiatana (1933).

Źródła: Cz. Brzoza, Wierzbicki Andrzej [w:] Kto był kim w Drugiej Rzeczypospolitej, red. J. M. Majchrowski, współ. G. Mazur, K. Stepan, t. II, Warszawa 1994; M. M. Drozdowski, Budowniczowie II Rzeczypospolitej. Na przywitanie stulecia odzyskania niepodległości, Warszawa 2018; J. Kofman, Lewiatan a podstawowe zagadnienia ekonomiczno-społeczne Drugiej Rzeczypospolitej. Z dziejów ideologii kół wielkokapitalistycznych w Polsce, Warszawa 1986; tenże, „Przegląd Gospodarczy” – organ prasowy Lewiatana, „Kwartalnik Historii Prasy Polskiej” 1980, nr 19/1; M. Rysiewicz, Andrzej Wierzbicki i jego „Lewiatan” – z cyklu „Droga do niepodległości”, [1] (7.01.2020); A. Wierzbicki, Wspomnienia i dokumenty t.1 (1877-1920), Warszawa 1958; tenże, Żywy Lewiatan. Wspomnienia, Warszawa 2001.