Wielkopolska Wytwórnia Samolotów „Samolot”

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Wielkopolska Wytwórnia Samolotów „Samolot” – jedna z pierwszych wytwórni lotniczych w Polsce. Powstała 11.08.1923 z inicjatywy Związku Lotników Polskich. Uroczyste otwarcie odbyło się 24.04.1924. Dyrektorem został Piotr Tułacz. Mieściła się na lotnisku Ławica w Poznaniu, teren fabryki obejmował wydzierżawione od 3. Pułku Lotniczego hangary i budynki o łącznej powierzchni 12,5 ha. W l. 1924-1925 zatrudnienie wzrosło z 100 do 500 pracowników, do 1927 spadło do 200 osób. Samoloty produkowano głównie dla wojska. Pierwsze zamówienie na samoloty szkolne Hanriot zakłady otrzymały w 1924. Do 1926 wyprodukowano 120 samolotów Hanriot H-28 i 80 H-19. W 1925 Ministerstwo Spraw Wojskowych, Liga Obrony Powietrznej Państwa i Wielkopolska Wytwórnia Samolotów utworzyli Cywilną Szkołę Pilotów przy fabryce „Samolot”. Kurs ukończyło kilkudziesięciu pilotów, którzy zostali wcieleni do służby wojskowej. Od 1926 wytwórnia rozwijała własną działalność konstrukcyjną. Polskie projekty samolotów tworzyli: Ryszard Bartel, August Bobek-Zdaniewski, Józef Medwecki, Zygmunt Nowakowski, Stanisław Nowkuński, Jerzy Teisseyre, Antoni Janowski, Michał Offierski i Stefan Kazanecki. Pierwszy autorski projekt WWS - SP-1 - skonstruowano w lipcu 1926. Inne projekty: samoloty szkolne BM-2 i BM-4, treningowy BM-5, szkolno-myśliwski BM-6. W 1928 wytwórnia otrzymała zamówienie na samoloty BM-4, których zbudowano 22 szt. Od 1927 wytwórnia realizowała również zamówienia dla lotnictwa cywilnego: samolot turystyczny HL-2, pasażerski MN-2 i sportowe MN-3, MN-4, MN-5, O-2. Wytwórnia wspierała także amatorską inicjatywę konstrukcyjną. Od 1924 w zakładach powstało kilka szybowców i 2 ślizgacze wodne projektu Michała Bohatyrewa. 12.09.1929 na terenie fabryki wybuchł pożar. Po 3 miesiącach wznowiono produkcję. Poważne straty i brak zamówień doprowadziły do likwidacji Wytwórni w połowie 1930. Majątek firmy został wykupiony przez Państwowe Zakłady Lotnicze. Inżynierowie przeszli do PZL i Podlaskiej Wytwórni Samolotów.

Źródła: A. Glass, Polskie konstrukcje lotnicze 1893-1939, Warszawa 1977; A. Morgała, Samoloty wojskowe w Polsce 1924-1939, Warszawa 2003; M. W. Majewski, Samoloty i zakłady lotnicze II Rzeczypospolitej, Warszawa 2008; M. Niestrawski, Fabryka „Samolot” 1924-1931, [1] (dostęp 10.09.2019); K. Placha-Hetman, Wielkopolska Wytwórnia Samolotów SA Samoloty, [2] (dostęp 10.09.2019); Szkoła dla pilotów w Poznaniu. Doniosły krok w rozwoju naszego lotnictwa, „Polska Zbrojna” 1925, nr 34; Wielkopolska Wytwórnia Samolotów S.A. "Samolot", [3] (dostęp 10.09.2019); Wytwórnia „Samolot” Sp. Akc., „Lotnik” 1927, nr 5-8.