Wenda Tadeusz

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Wenda Tadeusz – inżynier, projektant i kierownik budowy portu Gdynia. Ur. 23.07.1863 w Warszawie, zm. 8.09.1948 w Komorowie. W latach 1883-1885 studiował matematykę na Cesarskim Uniwersytecie Warszawskim. W 1890 uzyskał dyplom w Instytucie Korpusu Inżynierów Komunikacji w Petersburgu i rozpoczął pracę w Ministerstwie Komunikacji w Zakładzie Dróg Żelaznych. Podjął się kierowania budowy Zaniemeńskich Kolei Żelaznych i mostu kolejowego przez Niemen, pracował przy powstawaniu portu morskiego w Windawie oraz w Royen k. Rygi. W 1914 Wenda wrócił do Warszawy i w latach 1915-1916 działał w Komitecie Obrony Warszawy. Po zakończeniu I wojny światowej w 1918 otrzymał stanowisko inspektora Warszawskiej Inspekcji Żeglugi w Ministerstwie Robót Publicznych. W 1920 objął funkcję kierownika wydziału budowy portów w Ministerstwie Spraw Wojskowych. Jego zadaniem było rozeznanie się w możliwościach uzyskania swobodnego dostępu do morza przez Polskę. Ostatecznie, 23.09.1922 sejm przeprowadził ustawę o budowie portu k. wsi Gdynia. T. Wenda zaprojektował i nadzorował jego budowę i walczył o odpowiednie dofinansowanie tej inwestycji. W 1924 powołano polsko-francuskie konsorcjum, dzięki czemu prace przy budowie portu nabrały tempa. 8.12.1933 odbyła się uroczystość poświęcenia Portu Gdynia z udziałem prezydenta Ignacego Mościckiego. Port został uznany obok Rotterdamu, Antwerpii, Hamburga, Londynu i Kopenhagi za najnowocześniejszy w Europie. W 1934 został naczelnikiem Wydziału Technicznego Komisariatu Rządu w Gdyni. W 1937 odznaczony został Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, przeszedł na emeryturę i wyjechał do Warszawy, gdzie został stałym radcą technicznym w Departamencie Morskim Ministerstwa Przemysłu i Handlu. W 1939 osiedlił się w Komorowie i tam spędził lata II wojny światowej, pomagając warszawiakom, którzy uciekli ze zburzonej stolicy. Jeszcze u schyłku życia miał wpływ na podejmowane decyzje w związku z planami odbudowy morskiej infrastruktury po 1944 r.

Źródła: Z. Opacki, D. Opacka-Płaza, Kształtowanie się polskiej inteligencji technicznej XIX i XX wieku. Przykład kariery inżyniera Tadeusza Apolinarego Wendy, „Nautologia. Czasopismo Polskiego Towarzystwa Nautologicznego”, 143 (2006); M. Widernik, Wenda Tadeusz Apolinary [w:] Słownik Biograficzny Pomorza Nadwiślańskiego, red. S. Gierszewski, t. 4, Gdańsk 1997; W. Bałda, Inżynier Tadeusz Wenda: Budowniczy Gdyni. Zrobił swoje, więc musiał odejść, https://nowahistoria.interia.pl/ii-rzeczpospolita/news-inzynier-tadeusz-wenda-budowniczy-gdyni-zrobil-swoje-wiec-mu,nId,1826255 (dostęp 5.03.2019).