Warsztaty Szybowcowe we Lwowie

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Warsztaty Szybowcowe we Lwowie – pierwsza polska wytwórnia szybowców. Twórcami warsztatów byli członkowie Związku Awiatycznego Studentów Politechniki Lwowskiej ZASPL. Mieściły się w warsztatach stolarskich Szczupłakiewicza we Lwowie przy ul. Szpitalnej 52. Historia wytwórni szybowców sięga 1910. Wówczas Jan Weber i Zygmunt Sochnacki wybudowali dwupłatowy samolot, który rozbił się podczas prób lotu. W 1913 wybudowano pierwszy szybowiec. Autorami konstrukcji byli bracia Floriańscy. Szybowiec ten uległ wypadkowi podczas prób na Wysokim Zamku. Wybuch I wojny światowej uniemożliwił lwowskim studentom kontunuowanie rozwoju produkcji polskich szybowców. Reaktywacja nastąpiła w 1923, kiedy członkowie ZASPL zaczęli brać udział w konkursach ślizgowców i szybowców m. in. w Białce Tatrzańskiej i Parku Lotniczym 2. Pułku Lotniczego w Krakowie. W tym okresie do zespołu dołączył inż. Wacław Czerwiński. Pierwsze szybowce jego projektu (CW-II i CW-III) powstały w 1929. Rok później oblatano pierwszy polski szybowiec wyczynowy CW-IV i rozpoczęto seryjną produkcję szybowców szkolnych CW-III. We wrześniu 1935 r., dzięki wsparciu finansowemu hr. Kajetana Czarkowskiego-Golejewskiego warsztaty szybowcowe we Lwowie przekształcono w spółkę, która zyskała oficjalną nazwę Warsztatów Szybowcowych ZASPL. Jej udziałowcami byli m. in. inż. W. Czerwiński, inż. W. Jaworski i T. Załęski jako dyrektor. Siedziba firmy zmieniła lokalizację na ul. Na Błonie 20. W tym samym roku W. Czerwiński opuścił ZASPL by rozpocząć pracę w Wojskowej Wytwórni Samolotów w Krakowie. Kryzys spółki nastąpił w 1936. Rok później warsztaty zostały wykupione przez Instytut Szybownictwa i Motoszybownictwa. Zyskały wówczas nazwę Doświadczalnych Warsztatów Szybowcowych ITSM, które przetrwały tylko 4 miesiące i zakupione zostały przez Lwowskie Warsztaty Lotnicze. Szybowce skonstruowane przez ZASPL: CW-I, CW-II, CW-III, CW-IV, CWJ, CWJ-bis „Skaut”, CW-5 bis, CW-7, CW-8, WWS-1 „Salamandra”, WWS-2 „Żaba”, WWS-3 „Delfin”, PWS-101, PWS-102 „Rekin”, PWS-103, ITS-II, ITS-IVb, TS-1/34 „Promyk”, B-1, B-38. Lwowskie warsztaty szybowcowe wyprodukowały łącznie ok. 190 szt. szybowców. Na szczególną uwagę zasługują model W. Czerwińskiego CW-I, na którym Szczepan Grzeszczyk ustanowił pierwszy polski rekord w długości czasu lotu, który wyniósł 4 min. i 13 sek. oraz CW-III - pierwszy polski szybowiec szkolny. Zyskał on dużą popularność krajowych kół i sekcji szkoleniowych, w 1932 r. zastąpił go ulepszony model CWJ.

Źródła: A. Glass, Polskie konstrukcje lotnicze 1893-1939, Warszawa 1976; A. Glass, A. Skarbiński, Lwowskie warsztaty szybowcowe, „Skrzydlata Polska” 1994, nr 9; A. Morgała, Samoloty wojskowe w Polsce 1924-1939, Warszawa 2003; CW-III, 1929, http://www.samolotypolskie.pl/samoloty/736/33/CW-III2 (dostęp 4.01.2019); Politechnika lwowska. Związek Awiatyczny Politechniki Lwowskiej, http://www.samolotypolskie.pl/samoloty/2145/126/Politechnika-Lwowska2 (dostęp 4.01.2019); Wacław Czerwiński, http://www.samolotypolskie.pl/samoloty/733/126/Czerwinski-Waclaw2 (dostęp 4.01.2019); Warsztaty Szybowcowe ZASPL. Warsztat stolarski Szczupłakiewicza. Doświadczalne Warsztaty Szybowcowe ITSM, http://www.samolotypolskie.pl/samoloty/3110/126/Warsztaty-Szybowcowe-ZASPL2 (dostęp 4.01.2019).