Warszawskie Towarzystwo Kopalń Węgla i Zakładów Hutniczych SA

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Warszawskie Towarzystwo Kopalń Węgla i Zakładów Hutniczych SA – przedsiębiorstwo zajmujące się wydobyciem węgla kamiennego. W 1871 Leopold Kronenberg wraz z Jakubem Natansonem powołali spółkę „Leopold Kronenberg i Sp.”. 12.07.1874 przedsiębiorstwo przyjęło nazwę „Warszawskie Towarzystwo Kopalń Węgla i Zakładów Hutniczych” z siedzibą w Warszawie. Przedsiębiorstwo przejęło w dzierżawę dawne kopalnie rządowe „Feliks I”, „Feliks II” w osadzie Niemce (dzisiejszy Sosnowiec). Wkrótce uruchomiło też kolejne kopalnie: „Wiktor” (1874-1879), „Kazimierz” (1874) i „Juliusz” (1902-1914) w Porąbce, „Jakub” w Grabecinie (1880). W 1913 firma zatrudniała ok. 3 tys. pracowników, a jej produkcja łączna wyniosła 880 tys. ton surowca. Przedsiębiorstwo prowadziło wydobycie metodami odkrywkowymi oraz głębinowymi w kopalniach „Wiktor”, „Stanisław” oraz „Jakub”. W trakcie I wojny światowej przedsiębiorstwo poniosło duże straty materialne. W konsekwencji w pierwszych latach powojennych wydobycie było niewielkie i w 1922 w kopalniach „Wiktor”, „Stanisław” i „Jakub” uzyskano zaledwie 28 960 ton węgla. W latach następnych udało się jednak systematycznie je zwiększać i w 1936 całe przedsiębiorstwo wydobyło już 790 170 t surowca. W 1925 działalność zakończyła kopalnia „Feliks”. W okresie dwudziestolecia międzywojennego Towarzystwo napotykało wiele trudności, których główną przyczyną była konkurencja z kopalniami z Górnego Śląska. Z trudem udało się zmienić kierunek eksportu surowca. Kryzys ekonomiczny lat trzydziestych spowodował dodatkowe zahamowanie rozwoju przedsiębiorstwa. W 1938 roku kopalnie „Kazimierz” i „Juliusz” zostały połączone w jeden zakład wydobywczy „Kazimierz-Juliusz”, który funkcjonował do 2015. W okresie międzywojennym Towarzystwo prowadziło stałą modernizację kopalń, budowało domy dla robotników i kadry technicznej, założyło szkoły elementarne, szkołę gospodarczą dla dziewcząt, ochronkę, łaźnię, ambulatorium, bibliotekę, dom ludowy, sale do zabaw i przedstawień teatralnych. Firma działała do września 1939, kiedy została przejęta przez okupanta.

Źródła: B. Ciepiela, Z kart historii. Z historii ostatniej kopalni węgla w Zagłębiu Dąbrowskim KWK „Kazimierz-Juliusz” (1814-2015), „Przegląd Górniczy” 2015, nr 10; J. Kofman, Warszawskie Towarzystwo Kopalń Węgla i Zakładów Hutniczych 1874-1918: organizacja i ekonomika przedsiębiorstwa, „Przegląd Historyczny” 1968, z. 1; J. Kofman, Warszawskie Towarzystwo Kopalń Węgla i Zakładów Hutniczych [w:] Encyklopedia historii gospodarczej Polski do 1945, t. 2, Warszawa 1981; R. Kowalczyk, Rozwój przemysłu ciężkiego w Królestwie Polskim w latach 1877-1914, Warszawa 2013; „Rocznik Polskiego Przemysłu i Handlu”, Warszawa 1938.