Warszawska Spółka Akcyjna Budowy Parowozów

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Warszawska Spółka Akcyjna Budowy Parowozów – spółka produkująca parowozy, walce drogowe i silniki Diesla projektowane przez Ludwika Ebermana. Powstała 31.03.1920 we współpracy z Bankiem Przemysłowym dla Królestwem Galicji i Lodomerji z Wielkim Księstwem Krakowskim we Lwowie i Galicyjskim Ziemskim Bankiem Kredytowym we Lwowie. Założycielami byli Stanisław Borman, Ludwik Czarnowski i Zygmunt Sochacki. Siedziba znajdowała się w Warszawie. Kapitał zakładowy wynosił 10 mln marek polskich. Spółka podpisała z rządem polskim umowę na 10 lat, w ciągu których zobowiązała się do budowy 350 parowozów i remontu 510. Fabrykę wybudowano na powierzchni ok. 30 tys. m2 między ul. Kolejową a Karolkową, włączając fabrykę „Borman i Szwede” oraz „J. Borkowski”. Pierwszą naprawę parowozu przeprowadzono już w grudniu 1920. W 1922 skonstruowano pierwsze części do montażu parowozu. Pierwszy parowóz polskiej produkcji Tr12 oddano do ruchu w 1924. Skonstruowano ich 60 szt. Budowano także parowozy Ty23 dla Polskich Kolei Państwowych. Od 1927 wyprodukowano ich 266 szt. Spółka produkowała także parowozy wąskotorowe, kotły, lokomobile, walce drogowe i silniki spalinowe. Do 1928 przebudowano kotlarnie, wybudowano trzecią halę, domy dla urzędników, kolonie robotnicze i sieć torów. Fabryka wyposażona była w ok. 300 obrabiarek a jej powierzchnia wzrosła do 82 tys. m2. Zatrudniano wówczas 2800 robotników. W 1929 dla PKP zaprojektowano i zbudowano parowozy wąskotorowe Wp29. W l. 1932-1933 wyeksportowano do ZSRR 6 tendrzaków i 19 parowozów typu Unia. Spółka przestała istnieć 29.12.1934. Zakupiona została przez Wytwórnię Parowozów Zakładów Ostrowieckich. Produkcja obejmowała kotły i zlecenia wojskowe oraz niewielkie ilości lokomotyw spalinowych typu FIAT 35, lokomotyw parowych, spalinowych i wąskotorowych. W 1939 zakład przejął Ostrowiecer Hochöfen und Werke AG. W 1944 fabryka została zniszczona. Produkcji parowozów nie reaktywowano.

Źródła: Kolejnictwo polskie, red. M. Frąckowiak, Bydgoszcz 2013; J. Piwowoński, Parowozy kolei polskich, Warszawa 1978; B. Pokropiński, Parowozy normalnotorowe produkcji polskiej, Warszawa 2007; B. Pokropiński, Polskie parowozy eksportowe, Warszawa 1993; Statut Spółki Akcyjnej pod firmą „Warszawska Spółka Akcyjna Budowy Parowozów” w Warszawie, „Monitor Polski” 1920, nr 90.