Ustawa o zabezpieczeniu na wypadek bezrobocia 1924

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Ustawa o zabezpieczeniu na wypadek bezrobocia 1924 – pierwszy w Polsce, jeden z pierwszych na świecie, akt prawny gwarantujący przymusowe ubezpieczenie na wypadek braku pracy. Przyjęta 18.07.1924 ustawa procedowana była przez Sejm Ustawodawczy od kwietnia 1923 roku i wprowadzała prawne gwarancje wsparcia osób pozbawionych pracy. Zastępowała w ten sposób niestosowaną od lat ustawę z 4 listopada 1919 roku o pomocy doraźnej dla bezrobotnych. Ze względu na fakt, iż wsparcie dla bezrobotnych opierać się miało na dwóch filarach – składkach oraz dopłatach z budżetu państwa – ustawa z 18.07.1924 łączyła w sobie elementy systemu ubezpieczenia społecznego oraz zabezpieczenia społecznego. Ubezpieczeniu podlegał każdy robotnik pracujący w zakładach zatrudniających powyżej pięciu osób. Składki w wysokości 2% zarobków zatrudnionego uiszczali pracodawcy (1/4 potrącali z wynagrodzenia, reszta pochodziła ze środków własnych), a Skarb Państwa dopłacał do funduszu 50% kwoty należnej z tytułu składek. Warunkiem uzyskania świadczeń był okres zatrudnienia przez co najmniej 20 miesięcy w ciągu ostatnich 12 miesięcy, zasiłek wypłacany miał być przez okres do 13 tygodni w roku w wysokości 30-50% poprzedniego zarobku. Wypłata zasiłków realizowana była przez Fundusz Bezrobocia, który z czasem przejął również zadania w zakresie pośrednictwa pracy (w roku 1935 zastąpił go w tych działaniach Fundusz Pracy). Ustawą z 25.03.1929 Sejm wprowadził możliwość rozszerzenia zakresu podmiotowego uprawnionych do ubezpieczenia na wszystkich pracujących, jednak przepisy te nigdy nie zostały wprowadzone z życie. W okresie kryzysu, 17.03.1932 roku, parlament przyjął ustawę ograniczającą dostęp do świadczeń poprzez wydłużenie wymaganego czasu zatrudnienia z 20 do 26 tygodni oraz obniżającą wysokość świadczeń. Z przysługujących z tytułu ustawy zasiłków korzystało z reguły kilkadziesiąt tysięcy bezrobotnych rocznie, największą ich liczbę odnotowano w roku 1931, gdy przekroczyła 113 tys. osób; w latach trzydziestych zasiłek otrzymywało kilkanaście procent zarejestrowanych bezrobotnych.

Źródła: Sprawozdanie z działalności Funduszu Bezrobocia za rok 1934 i I kwartał 1935, Warszawa 1935; Sprawozdanie z działalności Funduszu Pracy za okres od 1 kwietnia 1936 r. do 31 marca 1937 r., Warszawa 1937; Ustawa z dnia 18 lipca 1924 r. o zabezpieczeniu na wypadek bezrobocia, Dz. U. 1924, nr 67, poz. 650; Ustawa z dnia 25 marca 1929 r. o zmianie niektórych postanowień z dnia 18 lipca 1924 r. o zabezpieczeniu na wypadek bezrobocia, Dz. U. 1930, nr 3, poz. 18; Ustawa z dnia 17 marca 1932 r. w sprawie zmiany ustawy z dnia 18 lipca 1924 r. o zabezpieczeniu na wypadek bezrobocia, Dz. U. 1932, nr 39, poz. 399; P. Grata, Polityka społeczna Drugiej Rzeczypospolitej. Uwarunkowania – instytucje – działania, Rzeszów 2013; P. Grata, Rola parlamentu w kreowaniu polityki społecznej Drugiej Rzeczypospolitej, „Przegląd Sejmowy” 2014, nr 4.