Upowszechnienie artykułów gospodarstwa domowego

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Upowszechnienie artykułów gospodarstwa domowego – kwestia unowocześnienia gospodarstw domowych w krajach wysoko rozwiniętych pojawiła się w XIX w., kolejne stulecie przyśpieszyło te procesy. Postęp techniczny w dziedzinie gospodarstw domowych umożliwiło upowszechnienie gazu i stopniowa elektryfikacja. W l. 1918-1939 popularyzowano sprzęty zasilane gazem: obok oświetlenia były to kuchenki, gazowe piece kąpielowe, kuchenki węglowo-gazowe czy gazowe żelazka. By zapewnić bezpieczne użytkowanie sprzętów gazowych urządzano specjalne pokazy instruktarzowe. Edukacja w tym względzie była wówczas bardzo ważna wobec przypadków zatrucia bądź wybuchów spowodowanych nieodpowiednim obchodzeniem się ze sprzętem. Na dalsze unowocześnienie agd wpłynęła elektryfikacja. W ramach popularyzacji idei elektryfikacji tworzono salony pokazowe. W Warszawie tego typu salon należał do Elektrowni Miejskiej. Można było obejrzeć w nim lampy, żelazka, maszyny do szycia, polerki, odkurzacze, piekarniki i kuchenki elektryczne. Podobnie jak w przypadku sprzętów gazowych, organizowano pokazy i publikowano instrukcje jak obchodzić się z prądem elektrycznym. Było to o tyle ważne, że przedwojenne kable były grubsze, wtyczki porcelanowe i nie posiadały uziemienia. Nowoczesność wkroczyła także w dziedzinę przechowywania żywności. Przełomem były domowe lodownie (metalowa i zaizolowana szafka, w której trzymano lód i chłodzone produkty). Pierwsze lodówki na świecie pojawiły się po 1918 r. W Polsce początkowo rozpowszechniły się wielkie chłodnie w browarach, rzeźniach, składach towarów. Natomiast domowe lodówki w l. 30. znajdowały się w pojedynczych domach i nie były szerzej reklamowane. Po 1945 r. synonimem luksusu w kuchni była maszynka do mięsa. Elektryfikacja w l. 50. wpłynęła na upowszechnienie sprzętu agd. W l. 60. niektóre gospodarstwa posiadały pralki, odkurzacze, lodówki. Pralka elektryczna była nowością pierwszej pięciolatki (1956-1960), odkurzacz, lodówka stały się popularne a l. 1961-1970. W dekadzie Gierka sprzęty te stały się standardem, a luksusem była pralka automatyczna. W l. 70. reklamowano także roboty kuchenne, sokowirówki, szybkowary, prodiże itp., problemem była ich dostępność w gospodarce niedoboru. U schyłku l.80. standardem były: pralka, odkurzacz, lodówka i małe agd.

Źródła: Z. Chyra-Rolicz, Kobiety a unowocześnianie i uspołecznienie gospodarstw domowych w Polsce międzywojennej [w:] Kobieta i kultura życia codziennego. Wiek XIX i XX, red. A. żarnowska, A. Szwarc, Warszawa 1997; R. Gałaj- Dempniak, Karta reklamowa elementem kształtowania postaw kobiet wobec organizacji pracy i unowocześniania gospodarstwa domowego (do 1939 roku) [w:] Kobieta w gospodarstwie domowym. Ziemie polskie na tle porównawczym, red. K. Sierakowska, G. Wyder, Zielona Góra 2012; GUS, Sytuacja bytowa gospodarstw domowych w 1985 r., Warszawa 1987; J. Kaliński, Gospodarka w PRL, Warszawa 2012; T. Kułak, Instytucjonalne organizowanie gospodarstwa domowego przez Związek Pań Domu w latach 1930-1939 [w:] Kobieta w gospodarstwie domowym. Ziemie polskie na tle porównawczym, red. K. Sierakowska, G. Wyder, Zielona Góra 2012; K. Stańczak-Wiślicz, P. Perkowski, Zmiany w gospodarstwie domowym okresu PRL [w:] Kobieta w gospodarstwie domowym. Ziemie polskie na tle porównawczym, red. K. Sierakowska i G. Wyder, Zielona Góra 2012; A. Zaprutko-Janicka, Dwudziestolecie od kuchni. Kulinarna historia przedwojennej Polski, Kraków 2017: J. Żarnowski, Polska 1918-1939. Praca-technika-społeczeństwo, Warszawa 1992.