Tyszkiewicz Stefan

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Tyszkiewicz Stefan – inżynier, konstruktor samochodu Ralf-Stetysz, wynalazca. Pionier rozwoju motoryzacji w Polsce. Urodzony 24.11.1894 w Warszawie, zmarł 6.02.1976 w Londynie. Studiował na Uniwersytecie w Oksfordzie oraz École des Sciences Politiques w Paryżu, a także jako wolny słuchacz na uczelniach technicznych. Pracował dla firmy Fiat w Turynie. Inicjator i prezes Ligi Drogowej. Szef służby samochodowej w armii generała Władysława Andersa, oficer łącznikowy II Korpusu przy oddziałach włoskich i organizator PCK. Członek emigracyjnej III Rady Narodowej RP w Londynie. Założyciel spółki Automobiles Ralf Stetysz (Rolniczo Automobilowo-Lotnicza Fabryka Stefana Tyszkiewicza) w Boulogne koło Paryża oraz twórca samochodu Ralf Stetysz z amerykańskim silnikiem (1924). Samochód produkowany był w dwóch wersjach: z silnikiem 6-cylindrowym o mocy 42 KM oraz 4-cylindrowym o mocy 20 KM. Pojazd prezentowany był na Paryskim Salonie Samochodowym i brał udział w imprezach sportowych m.in. w VIII Rajdzie Monte Carlo (1929). Wynalazca urządzenia do wykrywania i unieszkodliwiania niemagnetycznych min przeciwpiechotnych (1944). Uzyskał patenty m.in. na dyktafony Stenovox i Stetyphone w udoskonalonej wersji oraz na urządzenia do ogrzewania samochodów i aparatów latających. Projektant urządzeń do automatycznego sterowania (system kontroli lotnisk). Autor konstrukcji nowoczesnych wózków inwalidzkich oraz wózków do przewożenia bagażu, pozwalających poruszać się po schodach, w tym ruchomych. Konstruktor oszczędzacza paliwa do silników iskrowych i wysokoprężnych Stetair oraz zszywacza Multitest. Podejmował współpracę z firmą ELDO, konstruującą okołoziemskie rakiety meteorologiczne. Wydawca tygodnika „Lwów i Wilno” w Londynie (wraz ze Stanisławem Mackiewiczem). Zdobywca wielu nagród za wynalazki m.in. złotych medali na wystawach w Genewie (1972) i Nowym Jorku (1973), Grand Prix na Expo 58 w Brukseli (1958), wyróżnienie na Salonie Samochodowym w Genewie (1974).

Źródła: L. Narkowicz, Tyszkiewiczowie rodem z Landwarowa, Warszawa 2013; Stefan Tyszkiewicz [w:] Wielkie biografie. 3, Odkrywcy, wynalazcy, uczeni, red. B. Kaczorowski, Warszawa 2008; A. Sowa, Legendy naszej motoryzacji, Sosnowiec 2010; P. Wojdyga, Stetysz – samochód z zakładów Rudzkiego, „Rocznik Mińsko Mazowiecki” nr 18: 2010; A. K., Tyszkiewicz Stefan [w:] Słownik Polskich Pionierów Techniki, red. B. Orłowski, Katowice 1984.