Twardowski Kazimierz

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Twardowski Kazimierz – filozof i psycholog, autor nowej teorii podziału nauk na aprioryczne i empiryczne. Ur. 10.10.1866 w Wiedniu, zm. 11.02.1938 we Lwowie. Absolwent wiedeńskiego gimnazjum Theresianum i Uniwersytetu Wiedeńskiego. Uczeń Franza Brantano. W 1891 uzyskał stopień doktora na podstawie rozprawy „Idee und Perzeption”. Habilitację otrzymał w 1894, praca nosiła tytuł „Zym Lehre vom Inhalt und Gegenstand der Vorstellungen”. Od 1895 pracował na Uniwersytecie Lwowskim. Twórca lwowskiej szkoły filozoficznej i pierwszego w Polsce laboratorium do eksperymentalnych badań psychologicznych. Uczniami jego byli m. in. Władysław Tatarkiewicz, Tadeusz Kotarbiński, Kazimierz Ajdukiewicz i Władysław Witwicki. Zainicjował utworzenie czasopism „Przegląd Filozoficzny” (1898) i „Ruch Filozoficzny” (1911) oraz Polskiego Towarzystwa Filozoficznego (1904). W okresie I wojny światowej był rektorem Uniwersytetu Lwowskiego, skutecznie przeciwstawiał się próbom odebrania uczelni charakteru polskiego. Brał udział w obronie Lwowa w l. 1918-1919. Główną metodą naukową Twardowskiego było traktowanie filozofii jako dziedziny opartej na doświadczeniu. Oddzielał filozofię od logiki, matematyki, metafizyki, religii i jakichkolwiek światopoglądów, co miało stanowić warunek jej obiektywności i niedopuszczenia do zastępowana pojęć symbolami. Ważną kwestią dla Twardowskiego była jasność wypowiedzi filozoficznych, będąca przejawem profesjonalizmu i moralnym obowiązkiem wykładowcy. Zaowocowało to sformułowaniem analizy przedstawień. W swoich badaniach opierał się na tezie intencjonalności Franza Brentano. Sformułował 3 argumenty na temat treści i przedmiotu: treść i przedmiot nie są tym samym, treści mają inne własności niż przedmioty oraz przedstawienia mogą mieć różne treści w odniesieniu do tego samego przedmiotu. Stworzyło to metodę rozstrzygania problemów filozoficznych poprzez analizę semiotyczną. Poza tym badał zagadnienia psychologizmu poprzez odróżnienie czynności i wytworów oraz relatywizmu i względności prawdy. Najważniejsze publikacje: „Idea i percepcja” (1892), „O treści i przedmiocie przedstawień” (1894), „Wyobrażenia i pojęcia” (1898), „O czynnościach i wytworach” (1911), „Rozprawy i artykuły filozoficzne” (1927), „O dostojeństwie Uniwersytetu”(1932), „O tak zwanych prawdach względnych”(1934).

Źródła: G. Dmuch, Mistrz w oczach swoich kontynuatorów. Filozofia Kazimierza Twardowskiego w interpretacji Zbigniewa Jordana, „Filo-Sofija” 2018, nr 1; T. Rzepa, Kazimierz Twardowski jaki mistrz i przełożony, „Ruch Filozoficzny” 2014, nr 1; D. Traczykowski, Kazimierz Twardowski jako patriota, filozof, nauczyciel, „Zeszyty Naukowe Uczelnianej Rady Doktorantów Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego” 2014, nr 2; K. Twardowski, O dostojeństwie Uniwersytetu, Poznań, 2011; K. Twardowski, Rozprawy i artykuły filozoficzne, Lwów 1927; J Woleński, Twardowski Kazimierz [w:] Encyklopedia filozofii polskiej, t. 2, Lublin 2011.