Tryliński Władysław

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Tryliński Władysław – inżynier komunikacji, wynalazca, autor m.in. technologii układania twardej nawierzchni drogowej z betonowych płyt, tzw. trylinka. Urodzony 20.06.1878 w Telszach, zmarł 6.02.1956 w Warszawie. Ukończył studia w Państwowym Instytucie Górniczym w Sankt-Petersburgu. Dyrektor okręgowej dyrekcji robót publicznych w Warszawie. Pełnił funkcję wojewody warszawskiego, a następnie asesora Trzeciego Polskiego Kongresu Drogowego (1934). Pracował w Kamieniołomach Miast Małopolskich w Miękini. Wraz ze Stefanem Bryłą skonstruował pierwszy w Europie most spawany w Marzęcinie na rzece Słudwi w pobliżu Łowicza (1928-1929), eksploatowany do 1977 (następnie jako pomnik techniki). Uzyskał patenty na jezdnię drogową i chodniki z płyt betonowych sześciokątnych (1933), dwudzielną formę metalową do wyrobu płyt (1936) oraz żelbetową nawierzchnię kolejową (1953). Ponadto miał swój udział w odbudowie dróg i mostów zniszczonych w czasie I wojny światowej. Zaletą opracowanej przez niego sześciokątnej płyty (trylinki) była możliwość wyprodukowania jej z każdego rodzaju surowca skalnego, prosty sposób układania, łatwość naprawy oraz rozebrania nawierzchni. Płyty cechowały się trwałością wykonanych nawierzchni, w tym odpornością na warunki atmosferyczne, a także ścieranie. Kolor trylinki był uzależniony od zastosowanych surowców. Trylinka miała powszechnie zastosowanie w wykładaniu dróg, ulic, chodników, placów. Ponadto znalazła zastosowanie w umacnianiu skarp oraz nasypów. Płyty sześciokątne do budowy dróg pod względem łatwości wykonania oraz kosztów produkcji okazały się konkurencyjne dla bruków tradycyjnych. Pierwsza próbna nawierzchnia została ułożona w Nowym Dworze na odcinku 290 m (1933). W latach 1933-1938 wyprodukowano ok. 10 mln sztuk płyt. Do 1938 nowoczesną techniką zbudowano 1 mln m2 dróg, ulic i placów w Polsce.

Źródła: J. Górecki, M. Kuczara, E. Szwed, Koncepcja zagospodarowania terenów poeksploatacyjnych w otoczeniu kamieniołomu porfiru w Miękini koło Krzeszowic [w:] Dziedzictwo i historia górnictwa oraz możliwości wykorzystania pozostałości dawnych robót górniczych: Jugowice, 19–21 kwietnia 2006 r., Wrocław 2006; L. Nekanda-Trepka, Władysław Tryliński [w:] Słownik biograficzny techników polskich, nr 6. Warszawa, 1995; J. Rajchel, Trylinka. Zabytek techniki drogowej, „Nowy Kamieniarz”, 2010; Tryliński Władysław [w:] Polski wkład w przyrodoznawstwo i technikę. Słownik polskich i związanych z Polską odkrywców, wynalazców oraz pionierów nauk matematyczno-przyrodniczych i techniki, t. 4, red. B. Orłowski, Warszawa 2015.