Towarzystwo Rozwoju Ziem Wschodnich

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Towarzystwo Rozwoju Ziem Wschodnich – stowarzyszenie działające na Kresach Wschodnich w latach 1933-1939. Celem działalności był rozwój społeczny, gospodarczy i kulturalny ziem wschodnich, a także ich polonizacja. Inicjatorem powołania Towarzystwa był Związek Naprawy Rzeczypospolitej. Towarzystwo prowadziło działalność społeczną, propagandową, naukową, wydawniczą. Prezesem Rady Głównej był Aleksander Prystor, prezesem zarządu Józef Kożuchowski. Zasięgiem działania Towarzystwo obejmowało województwa: wileńskie, nowogródzkie, poleskie, wołyńskie, tarnopolskie, stanisławowskie; z białostockiego powiaty: grodzieński, wołkowyski, suwalski, augustowski, sokólski, białostocki, bielski; powiaty z okręgu lwowskiego: sokalski, żółkiewski, lwowski, bóbrecki, rawski, jaworowski, gródecki, rudecki; powiaty z okręgu przemyskiego: lubaczowski, jarosławski, przemyski, mościcki, samborski, dobromilski, sanocki, leski, turczański, drohobycki, a także Chełmszczyznę i Łemkowszczyznę. W okresie istnienia Towarzystwa zorganizowano trzy walne zjazdy. Na skutek porozumienia z Komisją Naukowych Badań Ziem Wschodnich w 1936 został założony Instytut Gospodarki Ziem Wschodnich w celu prowadzenia badań nad gospodarczymi i społecznymi zagadnieniami Ziem Wschodnich. Badaniami, opartymi na przeprowadzaniu ankiet, została objęta struktura gospodarstw rolnych, przebudowa agrarna oraz przemysł ludowy. Dla osób planujących podjęcie pracy na Ziemiach Wschodnich prowadzono roczne Studium, które w 1939 uzyskało charakter uczelni wyższej. Działalność wydawnicza Towarzystwa była związana z publikacją m.in. „Roczników Ziem Wschodnich”, które w latach 1935-1936 ukazywały się pod nazwą „Kalendarz Ziem Wschodnich”. Wydawano periodyk „Informacje dla Członków Sekcji Prasowej”, a także „Biuletyn TRZW” i „Komunikaty Zarządu Głównego”. W ramach prac na rzecz młodzieży Towarzystwo organizowało m.in. doraźną pomoc materialną, szkolne koła przyjaciół dzieci z Ziem Wschodnich, kolonie dla dzieci.

Źródła: K. Badziak, M. Łapa, Polityka gospodarcza państwa polskiego wobec Ziem Wschodnich w latach 1920-1939 [w:] Centrum i regiony narodowościowe w Europie od XVIII do XX wieku, red. E. Wiśniewski, Łódź 1998; M. Kacprzak, Towarzystwo Rozwoju Ziem Wschodnich 1933-1939, Łódź 2005; J. Tomaszewski, Towarzystwo Rozwoju Ziem Wschodnich [w:] Encyklopedia historii Drugiej Rzeczypospolitej, red. A. Garlicki, Warszawa 1999; Towarzystwo Rozwoju Ziem Wschodnich [w:] Wielka Encyklopedia PWN, t. 27, Warszawa 2005.