Szarpak Jerzy

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Szarpak Jerzy – ur. 1.08.1924 w Dąbrowicy, zm. 29.09.2010 w Paryżu, fizyk, wynalazca, noblista polskiego pochodzenia. W 1932 wraz z rodzicami wyemigrował do Francji. Działacz ruchu oporu podczas II wojny światowej. W latach 1944-1945 przebywał w obozie koncentracyjnym w Dachau. W 1946 uzyskał francuskie obywatelstwo. Absolwent Mines Paris. Pracował w Collège de France, współpracownik z Frederica Joliot-Curie. Specjalista w dziedzinie fizyki eksperymentalnej. W 1954 uzyskał stopień doktora. Rozprawa dotyczyła rozpadów jądrowych beta. Pracownik Narodowego Centrum Badań Naukowych (CNRS). W latach 1959-1991 pracował dla Europejskiego Centrum Badań Jądrowych (CERN). Miał udział w przełomowych odkryciach z dziedziny fizyki, takich jak zmierzenie magnetycznego momentu dla mionów, czy odkrycie, że rzeczywistość i jej lustrzany obraz to nie to samo zarówno w makro, jak i mikroświecie. Twórca wieloprzewodowej komory proporcjonalnej (MWPC), za która dostał w 1992 Nagrodę Nobla. Dzięki jego pracy fizycy byli w stanie skupić swoje zainteresowanie na bardzo rzadkich interakcjach cząstek w wewnętrznych częściach materii, np. jedna interakcja cząstek na miliard. Trudność eksperymentalna polega na wybraniu bardzo niewielu, ale wyjątkowo interesujących interakcji cząstek z wielu zaobserwowanych. W nowej komorze Szarpak zastosował nowoczesną elektronikę oraz podłączył detektor bezpośrednio do komputera. Wynalazek umożliwił zwiększenie prędkości gromadzenia danych o współczynnik tysiąca w porównaniu z poprzednimi metodami rejestrowania naładowanych trajektorii cząstek. Jednocześnie wysoka rozdzielczość przestrzenna była bardzo często znacznie poprawiana. Jego detektory przeznaczone były głównie dla badań biologicznych i medycyny, głównie w diagnostyce i leczeniu. Członek Francuskiej Akademii Nauk od 1985. Aktywnie działał na rzecz udoskonalenia francuskiego systemu oświaty. Propagował system oparty o naukę przez doświadczenie.

Źródła: P. Dołowy, Georges Charpak (1924–2010), [1] [dostęp: 27.05.2020]; Georges Charpak, [2] [dostęp: 27.05.2020]; Georges Charpak Biography, [3] [dostęp: 27.05.2020]; Georges Charpak (1924-2010), [4] [dostęp: 27.05.2020].