Syndykat Emigracyjny SA

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Syndykat Emigracyjny SA – państwowa spółka handlowa kontrolująca polski ruch wychodźczy w latach trzydziestych XX wieku. Została założona 11.01.1930 jako spółka akcyjna z kapitałem zakładowym i obrotowym w wysokości 858 tys. zł, z czego 60% należało do Skarbu Państwa, a pozostałe 40% do koncesjonowanych w Polsce towarzystw okrętowych. Głównym celem Syndykatu była opieka nad emigrantami przed rozpoczęciem podróży oraz w jej trakcie, w tym m.in. udzielanie informacji, pomoc w gromadzeniu dokumentów i zakupie biletów, organizacja transportu, pomoc prawna. W skład rady nadzorczej i zarządu firmy weszli delegaci Ministerstwa Pracy i Opieki Społecznej, Skarbu, Przemysłu i Handlu, Spraw Zagranicznych i reprezentanci linii żeglugowych, a prezesem został ówczesny dyrektor Urzędu Emigracyjnego Bolesław Nakoniecznikoff. Po likwidacji w 1932 roku Urzędu Emigracyjnego przedsiębiorstwo przejęło pełną opiekę nad sprawami emigracji. Centrala Syndykatu znajdowała się w Warszawie przy ulicy Marszałkowskiej 124. W 1932 spółka miała dziesięć oddziałów oraz dwie agentury w różnych miastach w kraju. Przed wybuchem II wojny światowej liczba ta wzrosła do dwudziestu siedmiu oddziałów. W Gdyni umiejscowiono obóz emigracyjny, a domy emigracyjne w Warszawie oraz we Lwowie. Skarb Państwa wspomagał działania spółki i np. płacił przedsiębiorstwu od 0,30 do 3 zł za każdego emigranta, któremu została udzielona pomoc w wyrobieniu dokumentów podróży. Informacje dla potencjalnych emigrantów były udzielane bezpłatnie, a zysk przedsiębiorstwa pochodził ze sprzedaży biletów okrętowych. W 1935 został uruchomiony oddział Syndykatu w Rio de Janeiro. Spółka emigracyjna w 1935 zatrudniała 67 pracowników umysłowych, 21 woźnych oraz gońców. Przedsiębiorstwo prowadziło też działalność wydawniczą i w ramach Biblioteczki Syndykatu Emigracyjnego publikowało książki z wiadomościami o poszczególnych krajach, do których emigrowali Polacy (np. Brazylii, Urugwaju czy Australii). Przedsiębiorstwo nawiązało również współpracę z innymi organizacjami migracyjnymi, np. Żydowskim Towarzystwem „Jeas”, Towarzystwem Worms czy Centralnym Syjonistycznym Wydziałem Palestyńskim (w celu przejęcia ruchu emigracyjnego do Palestyny). Spółka działała do wybuchu II wojny światowej.

Źródła: A. Kicinger, Polityka emigracyjna II Rzeczpospolitej, Warszawa 2005; H. Janowska, Emigracja zarobkowa z Polski 1918-1939, Warszawa 1981; H. Janowska, Emigracja z Polski w latach 1918-1939 [w:] Emigracja z ziem polskich w czasach nowożytnych i najnowszych (XVIII-XX w.), red. A. Pilch, Warszawa 1984; Sprawozdanie z działalności Syndykatu Emigracyjnego w latach 1930-1935, Warszawa 1935; V. Pauliuczuk, Wychodźstwo z województwa poleskiego za ocean. Zarys problematyki, „Białostockie Teki Historyczne”, t.13/2015; Statut Syndykatu Emigracyjnego Spółki z ogr. odp. w Warszawie, Warszawa [b.d.w.].