Sendzimir Tadeusz

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Sendzimir Tadeusz – (właśc. Sędzimir), ur. 15.07.1894 we Lwowie, zm. 1.09.1989 w Palm Beach, Floryda USA. Pionier przemysłu metalurgicznego, działacz gospodarczy. W 1912 rozpoczął studia na Wydziale Mechanicznym Politechniki Lwowskiej, które przerwał po wybuchu I wojny światowej. W l. 1917-1929 przebywał w Chinach, gdzie założył fabrykę gwoździ, nitów i śrub (1919, Szanghaj). Był twórcą procesu cynkowania ciągłego w atmosferze beztlenowej, zwanego procesem Sendzimira. W 1929 wyemigrował do Stanów Zjednoczonych, ale nie znalazł inwestora i rok później wrócił do kraju. Kontynuował prace nad nowymi metodami cynkowania blach oraz walcowania taśm stalowych na zimno. Efektem było powstanie nowatorskiej wielopiętrowej walcarki, która zmieniła oblicze metalurgii. Pierwsze urządzenie tego typu zbudowane w Düsseldorfie pod jego nadzorem, zainstalowano w Hucie „Pokój” w Katowicach w 1932. W 1933 uruchomiono pierwszą w świecie linię technologiczną ciągłego wyżarzania i cynkowania blach stalowych na skalę przemysłową w Zakładach Firmy Śląski Przemysł Cynkowy S.A. w Kostuchnie. Sukces zwrócił uwagę zakładów metalurgicznych we Francji, Anglii i USA. W 1935 Sendzimir przeniósł się do Paryża, w 1939 do Stanów Zjednoczonych, gdzie założył firmę Sendzimir, Inc. Kolejnym wynalazkiem na skalę światową była tzw. walcarka planetarna do procesów walcowania na gorąco. Swe walcarki oraz metodę cynkowania stale ulepszał we współpracy z firmami Armco w USA i Heurtey we Francji. Do końca XX w. na całym świecie zainstalowano ponad 400 różnych typów walcarek wykonanych według jego koncepcji. Ważne dla przemysłu metalurgicznego były także wynalazki Sendzimira w dziedzinie powłok antykorozyjnych. Uzyskał około 120 patentów w różnych krajach, w tym 73 w Stanach Zjednoczonych (m.in. patenty na osłony pojazdów kosmicznych). Wspierał finansowo działalność Fundacji Kościuszkowskiej w USA oraz założył własną, finansującą pobyty w Stanach Zjednoczonych młodych naukowców polskich oraz polskiego pochodzenia. Po śmierci został pochowany w trumnie ze stali nierdzewnej wyprodukowanej według jego technologii. Znalazł się w pierwszej piątce wynalazców, którzy wywarli największy wpływ na ewolucję przemysłu hutniczego.

Źródła: A. Barylski, Tadeusz Sendzimir (1894 -1989) Życie i twórczość wybitnego wynalazcy, [1] (dostęp:24.05.2019); K. Dopierała, Sendzimir (Sędzimir) Tadeusz [w:] Encyklopedia Polskiej Emigracji i Polonii pod red. K. Dopierały, t. 4, Toruń 2005; S. Łotysz, Polscy wynalazcy. Sylwetki 100 najznakomitszych polskich wynalazców, Bielsko-Biała 2018; A. Mazurkiewicz, Tadeusz Sendzimir, [2] (dostęp: 26.05.2019); B. Orłowski, Historia techniki polskiej, Radom 2006; S. Sroka, Tadeusz Sendzimir, [3] (dostęp:24.05.2019).