Scheibler Karol

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Scheibler Karol – łódzki przemysłowiec i finansista, twórca największej fabryki włókienniczej na ziemiach polskich. Urodził się 1.09.1820 r. w Monschau w Nadrenii, zmarł 13.04.1881 r. w Łodzi. Pochodził z rodziny belgijskich tkaczy, odbył gruntowną praktykę zawodową w Anglii, Belgii i Niemczech, następnie przeniósł się do Austrii, gdzie prowadził przędzalnię. W 1848 r. przybył do Królestwa Polskiego i został dyrektorem przędzalni w Ozorkowie. W 1854 r. przeniósł się do Łodzi i dysponując sporym kapitałem, w dużej mierze zawdzięczanym posagowi żony Anny Werner, wybudował uruchomioną w 1855 r. nowoczesną zmechanizowaną fabrykę bawełnianą, obejmującą przędzalnię, tkalnię i wykończalnię (umowę na dzierżawę terenu pod inwestycję przy Wodnym Rynku z władzami miasta zawarł w 1853). Fabryka Wyrobów Bawełnianych, Wełnianych i Lnianych – Przędzalnia Bawełny Karola Scheiblera w Łodzi szybko stała się największym przedsiębiorstwem przemysłu włókienniczego w Królestwie Polskim, jej pozycję Scheibler wzmocnił w okresie kryzysu bawełnianego związanego z wojną secesyjną w USA dzięki wcześniejszemu zgromadzeniu znaczących zapasów surowca. Fabryka konsekwentnie była przez Scheiblera rozbudowywana. W 1873 r. uruchomił nowy kompleks przemysłowy na Księżym Młynie, obejmujący 70 tys. wrzecion i 1200 krosien i w kolejnych latach rozbudowywany. W latach 70. zakłady obejmowały ok. 60% produkcji włókienniczej Królestwa Polskiego. W roku 1870 i 1872 Scheibler otrzymywał prestiżowe prawo znakowania swych wyrobów herbem Cesarstwa Rosyjskiego, w 1878 r. na Wystawie Światowej w Paryżu jego wyroby zostały nagrodzone złotym medalem, w 1879 r. otrzymał Order Świętego Stanisława II klasy. W 1881 r. wartość majątku Scheiblera przekraczała nieosiągalną dla innych przemysłowców na ziemiach polskich kwotę 14 mln rubli. W 1880 r. przekształcił firmę w Towarzystwo Akcyjne Manufaktur Bawełnianych Karola Scheiblera, którego akcje wartości 9 mln rubli przejęli po jego śmierci członkowie rodziny. Scheibler aktywnie współtworzył łódzkie instytucje finansowe. Był jednym z inicjatorów powstania w Łodzi składu towarowego Banku Polskiego, przewodził komitetowi założycielskiemu Banku Handlowego w Łodzi, którego został pierwszym prezesem (1871), stał na czele komitetu organizacyjnego, a następnie zasiadał w dyrekcji Towarzystwa Kredytowego Miasta Łodzi (1872). Był również udziałowcem kierowanego przez Jana Blocha Towarzystwa Kolei Fabryczno-Łódzkiej.

Źródła: K. Bajer, Przemysł włókienniczy na ziemiach polskich od początku XIX w. do 1939 r. Zarys ekonomiczno-historyczny, Łódź 1958; I. Ihnatowicz, Scheibler Karol [w:] Encyklopedia historii gospodarczej Polski do 1945 roku, T. II, Warszawa 1981; S. Lewicki, Kariera miasta Łodzi, Warszawa 1971; G. Missalowa, Studia nad powstaniem łódzkiego okręgu przemysłowego 1815-1870, T. 3. Burżuazja, Łódź 1975; W. Morawski, Słownik historyczny bankowości polskiej do 1939 roku, Warszawa 1998; S. Pytlas, Łódzka burżuazja przemysłowa w latach 1864-1914, Łódź 1994; Z. Pustuła, Scheibler Karol Wilhelm [w:] Polski Słownik Biograficzny, Tom XXXV, Warszawa – Kraków 1994.