Samoloty myśliwskie Puławskiego

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Samoloty myśliwskie Puławskiego – rodzina samolotów myśliwskich konstrukcji Zygmunta Puławskiego, charakteryzująca się płatem o mewim kształcie i podwoziem nożycowym. Płat Puławskiego (zw. też „płatem polskim”) miał charakterystyczny, ugięty w środku kształt. Łączył w sobie dobrą widoczność z kabiny, korzystną aerodynamikę, dużą wytrzymałość i łatwą konstrukcję. Maszyny wzorowane na konstrukcji Puławskiego budowano także m. in. we Francji, Niemczech, Czechosłowacji i Jugosławii. Projekt PZL P-1 („P” czyli pościgowy) powstał w 1928. Płatowiec miał całkowicie metalową konstrukcję o opływowym kształcie. W 1929 zbudowano prototyp z silnikiem rzędowym. W Międzynarodowym Konkursie w Bukareszcie zdobył przewagę nad rywalami, co zaowocowało w przyszłości eksportem i sprzedażą licencji samolotów PZL do Rumunii. Jednak nie wszedł do produkcji seryjnej z powodu silnika; w Polsce rozpoczęto bowiem produkcję silników gwiazdowych. Puławski przystąpił więc do prac nad maszyną z takim silnikiem, co wymagało zaprojektowania kadłuba o konstrukcji półskorupowej. W 1930 zbudowano dwa prototypy P-6; jeden zaprezentowano podczas Salonu Paryskiego, gdzie wzbudził powszechne uznanie. Równolegle opracowana została bliźniacza wersja myśliwca P-7, którą produkowano w l. 1932-1933 (P-7a). Dalsze rozwinięcie koncepcji stanowił P-8 z silnikiem rzędowym. Nie wszedł do produkcji, podobnie jak P-10, ze względu na silnik. W 1931 zbudowano prototyp P-11. Po tragicznej śmierci Puławskiego (21.03.1931) prace nad myśliwcami przejął Wsiewołod Jan Jakimiuk. Dokończył on P-11, który w 1931 został zaprezentowany w Turcji. W 1933 rozpoczęto produkcję P-11b dla Rumunii, następnie wytwarzano P-11c, z mocniejszym silnikiem. W 1934 zbudowano kolejny prototyp P-11c/2, propozycję eksportową, m.in. dla Rumunii, która uruchomiła ich licencyjną budowę (IAR P-11f). Samoloty PZL P-11 w momencie wybuchu II wojny światowej stanowiły podstawowe wyposażenie polskiego lotnictwa. Równolegle zespół Jakimiuka pracował nad eksportową wersją maszyny, P-24. Ugruntowały one renomę PZL na świecie. Były produkowane na eksport do Turcji, Grecji, Rumunii oraz budowane na licencji w Turcji i Rumunii. Łącznie zbudowano 680 sztuk samolotów od P-1 do P-24.

Źródła: J. Babiejczuk, J. Grzegorzewski, Polski przemysł lotniczy 1945-1973, Warszawa 1974; A. Glass, Samoloty PZL 1928-1978, Warszawa 1980; E. Malak, Prototypy samolotów bojowych i zakłady lotnicze. Polska 1930-1939, Warszawa 2011; A. Morgała, Samoloty wojskowe w Polsce 1924-1939, Warszawa 2014; A. Przedpełski, Lotnictwo Wojska Polskiego 1918-1996. Zarys historii, Warszawa 1997.