Samolot PZL TS-11 "Iskra"

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Samolot PZL TS-11 „Iskra” – odrzutowiec szkolno-treningowy, szturmowy, rozpoznawczy. Pierwsza polska konstrukcja napędzana silnikiem odrzutowym. Zapotrzebowanie na tego typu samolot szkolno-treningowy zrodziło na początku lat 50. wyposażenie polskiego lotnictwa wojskowego w samoloty odrzutowe. W 1956 r. Dowództwo Wojsk Lotniczych przygotowało wymagania taktyczno–techniczne polskiego odrzutowca treningowego. Prototyp opracował zespół inż. Tadeusza Sołtyka z Ośrodka Konstrukcji Lotniczych przy WSK-Okęcie. W 1957 gotowa była makieta, która uzyskała pozytywne oceny Komisji Makietowej Dowództwa Wojsk Lotniczych. Rok później przystąpiono do budowy czterech prototypów. 5.02.1960 prototyp został oblatany przez inż. Andrzeja Abłamowicza. Kilka dni później miał miejsce oficjalny pokaz dla przedstawicieli władz partyjnych i wojskowych. Oficjalnie prototyp zaprezentowano 11.09.1960 r. w locie nad Łodzią. Produkcję seryjną „Iskry bis” podjęła WSK-Mielec, dostawy do jednostek rozpoczęto od 1963. Samolot początkowo wyposażony był w silnik HO-10 o ciągu 780 daN, od 1967 SO-1, a od 1969 SO-3 o ciągu 980 daN. W 1968 powstała „Iskra bis B” (jej prototypem była „Iskra” 100) uzbrojona w pociski rakietowe, a w 1972 jednomiejscowa szturmowo-rozpoznawcza „Iskra 200 BR”, w 1973 szkolna „Iskra bis D” o powiększonym uzbrojeniu, następnie jej odmiana szkolno-rozpoznawcza „Iskra” bis DF”. W 1975 powstała rozpoznawcza „Iskra bis C”. Spośród pozostałych wariantów można wymienić: „Iskrę R”, dwumiejscową wersję rozpoznawczą dostosowaną do potrzeb lotnictwa morskiego, „Iskrę MR” wykorzystywaną w zespole akrobacyjnym Biało-Czerwone Iskry. W 2008 r. została zaprezentowana zmodernizowana wersja TS-11F „Iskra”. Na samolocie „Iskra” A. Abłamowicz i L. Natkaniec ustanowili cztery rekordy międzynarodowe, m.in. prędkości 839 km/h. Samolot posiadał konstrukcję półskorupową, duralową, wystrzeliwane fotele, chowane podwozie. Dane techniczne: prędkość maksymalna 780 km/h, wznoszenie 14 m/s, pułap 11 000 km, zasięg 1460 km. Zbudowano 420 szt.

Źródła: J. Babiejczuk, J. Grzegorzewski, Polski przemysł lotniczy 1945-1973, Warszawa 1974; A. Glass, Samoloty PZL 1928-1978, Warszawa 1980; K. Hetman Placha, PZL TS-11 Iskra 1960 r., [1] [dostęp: 16.02.2019]; PZL TS-11 „Iskra”, 1960, [2] [dostęp: 16.02.2019]; TS-11 Iskra pierwszy polski samolot o napędzie odrzutowym, [3] [dostęp: 16.02.2019].