Samolot PZL-130 „Orlik”

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Samolot PZL-130 „Orlik” – samolot szkolno-treningowy, pierwszy śmigłowy samolot dla wojska w państwach Układu Warszawskiego. W latach 1979-1980 Andrzej Frydrychewicz i konstruktor prowadzący Tadeusz Wolf opracowali projekt ofertowy taniego, lekkiego samolotu treningowego nowej generacji. Prace rozpoczęto w 1981. Do połowy l. 80. zbudowano cztery prototypy. Ostatni z nich zaprezentowano na 36 Międzynarodowym Salonie Lotniczym i Astronautycznym w Le Bourget; zainteresowała się nim firma kanadyjska Airtech Canada. W 1986 r. w PZL Warszawa Okęcie rozpoczęto prace nad serią informacyjną, jednak produkcja została wstrzymana po wybudowaniu 2 egz. (problemy z silnikiem). W 1985 rozpoczęto prace nad wersją turbośmigłową „Orlika”. We współpracy z Airtech Canada przebudowano prototyp 004 PZL-130 „Orlik” na wersję turbośmigłową PZL-130T. Zainteresowanie tym wariantem wykazała Kolumbia, jednak podczas prezentacji maszyna rozbiła się. W katastrofie zginął Bogdan Wolski i jeden z oficerów kolumbijskich. Wydarzenie to przerwało współpracę polsko-kanadyjską. Równolegle do prac w Kanadzie, kontynuowano rozwój „Orlika” w Polsce, w oparciu o silnik tłokowy. W 1988 zdecydowano o rozwoju PZL-130 z silnikiem turbośmigłowym. W pracach brano pod uwagę wymogi i uwagi zgłaszane przez polskie lotnictwo wojskowe, głównego użytkownika maszyn. U schyłku 1990 r. uruchomiono seryjną produkcję „Turbo-Orlika”, którego oferowano w czterech wariantach. Najlepiej rozwinięta była wersja PZL-130TC. Była to maszyna w pełni akrobacyjna, szkolno-treningowa, turbośmigłowa, dwumiejscowa, z właściwościami lotno-pilotażowymi charakterystycznymi dla odrzutowców. Dalszy rozwój zaowocował wersją PZL-130TC-I (TC-1). W 1999 r. rozpoczęto prace nad PZL-130TC-II (TC-2), mającym być wersją eksportową. W kolejnych latach trwały dalsze prace modernizacyjne (PZL-130TC-III). „Orliki” wykorzystywały m.in. 2. Ośrodek Szkolenia Lotniczego w Radomiu oraz zespół akrobacyjny Orlik. Dane techniczne: PZL-130 „Orlik” –prędkość max. 501 km/h, pułap-10000m, wznoszenie-13,3 m/s, zasięg-1200 km; PZL-130TC-I: prędkość max. 450 km/h, pułap-10000m, wznoszenie-13,3 m/s, zasięg-840 km; PZL-130TC-II: prędkość max.-460 km/h, pułap-8500 m, wznoszenie-16 m/s, zasięg-2350 km.

Źródła: A. Frydrychewicz, PZL-130TC Turbo-Orlik-najnowszy produkt eksportowy, „Lotnictwo” 1991, nr 2; T. Kwasek, PZL-130 „Orlik” - cz. I, [1] [dostęp: 15.03.2019]; PZL-130 „Orlik”, 1984, [2] [dostęp: 15.03.2019]; PZL-130 Orlik w Wojsku Polskim, [3] [dostęp: 15.03.2019]; P. Szczepaniec, PZL-130 „Orlik”, [4] [dostęp: 15.03.2019].