Samolot LWD „Szpak 4T”

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Samolot LWD „Szpak 4T” – czteromiejscowy samolot turystyczno-dyspozycyjny, pierwsza powojenna produkcja lotnicza polskiego przemysłu. Projekt „Szpaka”1, autorstwa inż. Tadeusza Sołtyka narodził się w Biurze Projektów i Studiów Ministerstwa Komunikacji, Poczty i Telegrafów w Lublinie w 1944. Miał być samolotem łącznikowo-dyspozycyjnym. Ze względu na trudności materiałowe i techniczne maszyna miała być zastrzałowym dolnopłatem drewnianym ze stałym podwoziem i silnikiem radzieckim M-11D, (125 KM). Po wyzwoleniu biuro konstrukcyjne przeniosło się do Łodzi i zmieniło nazwę na Lotnicze Warsztaty Doświadczalne. Większe możliwości produkcyjne spowodowały zarzucenie dotychczasowego projektu i podjęcie nowego: „Szpaka 2”, przeznaczonego do lotów służbowych. Prototyp został oblatany 28.10.1945 przez Antoniego Szymańskiego. W maszynie zastosowano poniemiecki silnik gwiazdowy Bramo Sh 14A4. Po przejściu prób w Instytucie Lotnictwa, 10.05.1946 został zarejestrowany ze znakami SP-AAA. Do momentu kasacji w 1948 wykonał 500 lotów. Odmianą doświadczalną z podwoziem z przednim kołem był „Szpak 3” oblatany 17.12.1946 (pierwsza polska konstrukcja z trójkołowym podwoziem). Zapotrzebowanie aeroklubów na samoloty skutkowało serią w ulepszonej wersji: „Szpak 4”, który miał być budowany w wersji akrobacyjnej i turystycznej. Pierwszy lot prototypu „Szpak 4A” miał miejsce 20.05.1947. Do eksploatacji dopuszczono tylko wersję turystyczną. Na podstawie dokumentacji „Szpaka 4A” powstał czteromiejscowy wariant turystyczny „Szpak 4T”. W 1947 r. Ministerstwo Komunikacji zamówiło 10 egz. Ich produkcja odbywała się w PZL Mielec. Była to pierwsza powojenna produkcja lotnicza polskiego przemysłu. Pierwszy egzemplarz „Szpaka 4T” został oblatany 5.01.1948 przez Ludwika Lecha. Jesienią 1948 samoloty zostały przekazane do aeroklubów, w których latały do 1952. Ponadto 2 egz. były wykorzystywane przez Komendę Główną Powszechnej Organizacji „Służba Polsce”. Dane techniczne: prędkość maksymalna 180 km/h, wznoszenie: 2,7 m/s, pułap 3350 m. Konstrukcja mieszana: elementy drewniane i z rur stalowych.

Źródła: A. Glass, Samoloty PZL 1928-1978, Warszawa 1980; Swego nie znacie - magazyny historii. 40 lat Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie, Kraków 2003; LWD „Szpak”, 1945 (PZL „Szpak 4T”), [1] [dostęp: 2.02.2019].