Rotblat Józef

Z
Skocz do: nawigacja, szukaj

Rotblat Józef – ur. 4.11.1908 w Warszawie, zm. 31.08.2005 w Londynie, odkrywca promieniotwórczego kobaltu, fizyk, radiobiolog, profesor, uhonorowany brytyjskim tytułem szlacheckim. W 1932 ukończył fizykę na Wydziale Przyrodniczo-Matematycznym Wolnej Wszechnicy Polskiej. Jego opiekunem był Ludwik Wertenstein, prekursor polskiej fizyki jądrowej. Rotblat po uzyskaniu tytułu magistra rozpoczął pracę w Pracowni Radiologicznej Towarzystwa Naukowego Warszawskiego. W 1938 uzyskał stopień doktora na Uniwersytecie Warszawskim, równocześnie otrzymał stypendium w Wielkiej Brytanii. Wybuch II wojny światowej zastał go w Anglii. Został uczniem, później współpracownikiem angielskiego fizyka jądrowego, Jamesa Chadwicka. Pracował nad bombą jądrową. W 1940 razem z Rudolfem Peierlsem odkryli metodę wykonania bomby, którą mógł unieść samolot. W 1941 było już wiadomo, że skonstruowanie bomby jądrowej jest możliwe. W 1943 dołączył do projektu Manhattan, czyli prac nad skonstruowaniem pierwszej bomby atomowej. W lutym 1944 przybył do Los Alamos, stan Nowy Meksyk. Ze względów etycznych i podejrzeń ze strony FBI (odmówił przyjęcia obywatelstwa zarówno amerykańskiego jak i brytyjskiego; to ostatnie przyjął w 1946) w 1944 wycofał się z zespołu. Powrócił do Anglii, w l. 1945-1949 kierował ośrodkiem badań jądrowych na uniwersytecie w Liverpoolu. W l. 1950-1970 był profesorem Uniwersytetu w Londynie oraz kierownikiem Wydziału Fizyki w Kolegium Medycznym przy szpitalu św. Bartłomieja w Londynie. Skupił się medycynie nuklearnej, m.in. badając wpływ promieniowania jonizującego na powstawanie nowotworów. Zajmował się też wpływem rozwoju nauki na społeczeństwo. W 1966 został członkiem Polskiej Akademii Nauk. Wspólnie z Bertrandem Russellem, angielskim filozofem, zainaugurował w 1957 międzynarodowy pacyfistyczny ruch uczonych z obu stron „żelaznej kurtyny” na rzecz likwidacji broni masowego rażenia „Pugwash” (nazwa od miejscowości w Kanadzie, gdzie odbyła się pierwsza antyatomowa konferencja). W 1995 wraz z Konferencją Pugwash w Sprawie Nauki i Problemów Światowych (kierował nią od 1988) otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla za walkę ze zbrojeniami jądrowymi na świecie. Był członkiem założycielem Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie.

Źródła: A. Bielski, W. A. Kamiński, Wkład fizyków polskich do fizyki światowej [w:] Wkład osiągnięć polskiej nauki i techniki do dziedzictwa światowego, red. I. Stasiewicz-Jasiukowa, Kraków-Warszawa 2009; Jak Józef Rotblat przestawał być Polakiem. Z Markiem Górlikowskim rozmawia Daniel Lis, [1] (dostęp:13.05.2019); P. Dołowy, Józef Rotblat (1908-2005), [2] (dostep:13.05.2019); M. Górlikowski, Noblista z Nowolipek. Józefa Rotblata wojna o pokój, Kraków 2018; Polscy nobliści, o których Polska nie pamięta, [3] (13.05.2019); Joseph Rotblat’s Interview, Voices of the Manhattan Project [online], [4] (dostęp:13.05.2019); M. B. Topolska, Rotblat Josephs [w:] Encyklopedia Polskiej Emigracji i Polonii red. K. Dopierała, t. 4, Toruń 2005.